Previous Verse
Next Verse

Shloka 23

Gārhasthya-dharma: Vāsudeva–Pṛthivī-saṃvāda

Householder Duties and Daily Offerings

कुत्तों, चाण्डालों और पक्षियोंके लिये भूमिपर अन्न रख देना चाहिये। यह वैश्वदेव नामक कर्म है। इसका सायंकाल और प्रात:काल अनुष्ठान किया जाता है ।।

vayudeva uvāca | kuttebhyaś caṇḍālebhyaś ca pakṣibhyaś ca bhūmau annaṁ nidhātavyaṁ | etad vaiśvadeva-nāma karma | asya sāyaṁkālaṁ prātaḥkālaṁ cānuṣṭhānaṁ kriyate || etāṁs tu dharmān gārhasthyān yaḥ kuryād anasūyakaḥ | sa iha ṛṣivarān prāpya pretya loke mahīyate ||

Vāyu sprach: „Man soll Speise auf die Erde legen – für Hunde, für Ausgestoßene und für die Vögel. Dies ist der Ritus namens Vaiśvadeva, der abends und wiederum morgens zu vollziehen ist. Wer, frei von Fehlersuche und Neid, diese Pflichten des Hausstandes übt, erlangt schon in diesem Leben den Segen erhabener Seher; und nach dem Tod wird er in den Welten des Verdienstes geehrt.“

एतान्these
एतान्:
Karma
TypeAdjective
Rootएतद्
FormMasculine, Accusative, Plural
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
धर्मान्duties, dharmas
धर्मान्:
Karma
TypeNoun
Rootधर्म
FormMasculine, Accusative, Plural
गार्हस्थान्pertaining to the householder (stage)
गार्हस्थान्:
Karma
TypeAdjective
Rootगार्हस्थ
FormMasculine, Accusative, Plural
यःwho
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Singular
कुर्यात्should do/perform
कुर्यात्:
TypeVerb
Rootकृ
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
अनसूयकःfree from fault-finding/envy
अनसूयकः:
Karta
TypeAdjective
Rootअनसूयक
FormMasculine, Nominative, Singular
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
इहhere (in this world)
इह:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootइह
ऋषि-वरान्excellent sages / best of sages
ऋषि-वरान्:
Karma
TypeNoun
Rootऋषि-वर
FormMasculine, Accusative, Plural
प्राप्यhaving attained/obtained
प्राप्य:
TypeVerb
Rootप्र-आप्
FormAbsolutive (Gerund, -ya), Parasmaipada (sense)
प्रेत्यafter departing (after death)
प्रेत्य:
TypeIndeclinable
Rootप्र-इ
FormAbsolutive (Gerund)
लोकेin the world
लोके:
Adhikarana
TypeNoun
Rootलोक
FormMasculine, Locative, Singular
महीयतेis honored/is esteemed
महीयते:
TypeVerb
Rootमह्
FormPresent (Lat), 3rd, Singular, Atmanepada (passive/reflexive sense)

वायुदेव उवाच

V
Vāyudeva (Wind-god)
D
dogs
C
Caṇḍālas
B
birds
V
Vaiśvadeva (rite)

Educational Q&A

A householder should practice daily generosity and inclusivity—offering food even to beings and persons commonly neglected—through the Vaiśvadeva observance, and should do so without fault-finding (anasūyā). Such conduct yields blessings in this life and honor in meritorious realms after death.

Vāyudeva instructs on gṛhastha duties, defining a specific daily rite (Vaiśvadeva) and its timing (morning and evening), then states the spiritual and social fruits for one who performs these household dharmas with a non-censorious attitude.