Shloka 24
Śama-prāptiḥ — Gautamī–Lubdhaka–Pannaga–Mṛtyu–Kāla-saṃvāda
Restraint through the Analysis of Karma and Time
लुब्धक उवाच जानाम्यहं देवि गुणागुणज्ञे सर्वार्तियुक्ता गुरवो भवन्ति । स्वस्थस्यैते तूपदेशा भवन्ति तस्मात क्षुद्रें सर्पमेनं हनिष्ये,व्याधने कहा--गुण और अवगुणको जाननेवाली देवि! मैं जानता हूँ कि बड़े-बूढ़े लोग किसी भी प्राणीको कष्टमें पड़ा देख इसी तरह दुःखी हो जाते हैं। परंतु ये उपदेश तो स्वस्थ पुरुषके लिये हैं (दुःखी मनुष्यके मनपर इनका कोई प्रभाव नहीं पड़ता)। अतः मैं इस नीच सर्पको अवश्य मार डालूँगा
lubdhaka uvāca | jānāmy ahaṃ devi guṇāguṇajñe sarvārtiyuktā guravo bhavanti | svasthasyaite tūpadeśā bhavanti tasmāt kṣudraṃ sarpam enaṃ haniṣye ||
Der Jäger sagte: „O Göttin, Kennerin von Verdienst und Fehl, ich weiß: Die Ältesten werden, wenn sie irgendein Wesen in Not sehen, aus Mitgefühl selbst von Schmerz ergriffen. Doch solcher Rat ist für den, der in Ruhe ist; auf einen Mann, den Leid überwältigt, hat er wenig Macht. Darum werde ich diese niederträchtige Schlange gewiss töten.“
लुब्धक उवाच
Educational Q&A
The verse highlights a moral tension: compassionate advice from elders is valuable, but a mind consumed by distress and anger often cannot receive it. It implicitly warns that ethical counsel requires inner steadiness, and that suffering can distort judgment toward violence.
A hunter addresses a देवी, acknowledging that elders naturally feel compassion for beings in pain and offer calming instruction. However, he claims such instruction suits only the comfortable, not someone suffering, and declares his intent to kill the serpent.