Previous Verse
Next Verse

Shloka 14

Ādi-parva Adhyāya 98 — Paraśurāma’s kṣatriya suppression; Dīrghatamas, Bali, Sudēṣṇā, and the birth of Aṅga

कुलस्य ये व: प्रथितास्तत्साधुत्वमथोत्तमम्‌ | समयेनेह धर्मज्ञ आचरेयं च यद्‌ विभो,पुत्रै: पुण्यै: प्रियैश्वैव स्वर्ग प्राप्स्पति ते सुतः । आपके कुलमें जो विख्यात राजा हो गये हैं, उनकी साधुता सर्वोपरि है। धर्मज्ञ! मैं एक शर्तके साथ आपके पुत्रसे विवाह करूँगी। प्रभो! मैं जो कुछ भी आचरण करूँ, वह सब आपके पुत्रको स्वीकार होना चाहिये। वे उसके विषयमें कभी कुछ विचार न करें। इस शर्तपर रहती हुई मैं आपके पुत्रके प्रति अपना प्रेम बढ़ाऊँगी। मुझसे जो पुण्यात्मा एवं प्रिय पुत्र उत्पन्न होंगे, उनके द्वारा आपके पुत्रको स्वर्गलोककी प्राप्ति होगी

pratīpa uvāca | kulasya ye vaḥ prathitās tat sādhutvam athottamam | samayeneha dharmajña ācareyaṃ ca yad vibho | putraiḥ puṇyaiḥ priyaiś caiva svargaṃ prāpsyati te sutaḥ |

Pratīpa sprach: „Die Könige deines Geschlechts, die berühmt geworden sind—wahrlich, ihre Tugend gilt als die höchste. O Kenner des Dharma, ich will die Ehe mit deinem Sohn eingehen, doch unter einer Bedingung, o Herr: Welche Lebensweise ich hier auch annehme, dein Sohn muss sie akzeptieren; niemals darf er sie in Frage stellen oder darüber zu Gericht sitzen. Lebe ich nach dieser Übereinkunft, werde ich meine Zuneigung zu ihm vertiefen. Und durch die rechtschaffenen und geliebten Söhne, die aus mir hervorgehen, wird dein Sohn die Himmelswelt erlangen.“

कुलस्यof the lineage/family
कुलस्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकुल
FormNeuter, Genitive, Singular
येwho/which (those who)
ये:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Plural
वःof you (your)
वः:
Adhikarana
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormGenitive, Plural
प्रथिताःrenowned, famous
प्रथिताः:
Karta
TypeAdjective
Rootप्रथित
FormMasculine, Nominative, Plural
तत्that
तत्:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Nominative, Singular
साधुत्वम्virtue, goodness
साधुत्वम्:
Karta
TypeNoun
Rootसाधुत्व
FormNeuter, Nominative, Singular
अथand then/indeed
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
उत्तमम्supreme, best
उत्तमम्:
Karta
TypeAdjective
Rootउत्तम
FormNeuter, Nominative, Singular
समयेनwith a condition/compact
समयेन:
Karana
TypeNoun
Rootसमय
FormMasculine, Instrumental, Singular
इहhere, in this matter
इह:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootइह
धर्मज्ञO knower of dharma
धर्मज्ञ:
TypeNoun
Rootधर्मज्ञ
FormMasculine, Vocative, Singular
आचरेयम्I should do/observe
आचरेयम्:
TypeVerb
Rootआचर्
FormOptative (Vidhi-lin), 1st, Singular, Parasmaipada
and
:
TypeIndeclinable
Root
यत्whatever (that which)
यत्:
Karma
TypePronoun
Rootयद्
FormNeuter, Accusative, Singular
विभोO lord, O mighty one
विभो:
TypeNoun
Rootविभु
FormMasculine, Vocative, Singular
पुत्रैःby sons
पुत्रैः:
Karana
TypeNoun
Rootपुत्र
FormMasculine, Instrumental, Plural
पुण्यैःvirtuous, meritorious
पुण्यैः:
Karana
TypeAdjective
Rootपुण्य
FormMasculine, Instrumental, Plural
प्रियैःdear, beloved
प्रियैः:
Karana
TypeAdjective
Rootप्रिय
FormMasculine, Instrumental, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
एवindeed, surely
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
स्वर्गम्heaven
स्वर्गम्:
Karma
TypeNoun
Rootस्वर्ग
FormMasculine, Accusative, Singular
प्राप्स्यतिwill attain
प्राप्स्यति:
TypeVerb
Rootप्र-आप्
FormFuture (Lrt), 3rd, Singular, Parasmaipada
तेof you/your
ते:
Adhikarana
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormGenitive, Singular
सुतःson
सुतः:
Karta
TypeNoun
Rootसुत
FormMasculine, Nominative, Singular

प्रतीप उवाच

P
Pratīpa
Y
your son (Pratīpa’s son; in context: Śāntanu)
S
Svarga (heaven)

Educational Q&A

The verse highlights dharma as fidelity to one’s pledged word (samaya). Ethical stability in relationships—especially royal marriages—rests on honoring agreed conditions without suspicion or interference; merit (puṇya) and spiritual reward are also linked to righteous progeny and conduct.

Pratīpa speaks about the famed virtue of the lineage and states a condition for a marriage alliance involving his son: the son must accept her actions without questioning. She promises affection and declares that virtuous sons born from her will bring the son heavenly attainment.