Shloka 18

प्रतीप–गङ्गा संवादः तथा शंतनु–गङ्गा विवाहशर्तिः

Pratīpa and Gaṅgā; Śaṃtanu’s marriage condition

Devanagari script

आस्येन तु यदाहारं गोवन्मृगयते मुनि: । अथास्य लोक: सर्वो5यं सो5मृतत्वाय कल्पते,जब संन्यासी मुनि गाय-बैलोंकी तरह मुखसे ही आहार ग्रहण करता है, हाथ आदिका भी सहारा नहीं लेता, तब उसके द्वारा ये सब लोक जीत लिये गये समझे जाते हैं और वह मोक्षकी प्राप्तिके लिये समर्थ समझा जाता है

Translation

Und wenn der entsagende Muni seine Nahrung nur mit dem Mund sucht und zu sich nimmt, wie eine Kuh oder ein Wildstier, ohne Hände oder sonstige Hilfe zu gebrauchen, dann gilt es, als habe er all diese Welten bereits bezwungen, und man hält ihn für fähig, Unsterblichkeit (mokṣa) zu erlangen.

Word by Word

आस्येनwith/by the mouth

तुbut/indeed

यत्which/that

आहारम्food, intake

गोवत्like a cow

मृगयतेseeks, looks for

मुनिःsage

अथthen/thereupon

अस्यof him/for him

लोकःworld (as a realm)

सर्वःentire, all

अयम्this

सःhe/that (one)

अमृतत्वायfor immortality (moksha)

कल्पतेis fit/suitable, becomes capable

Speaker

अद्टक उवाच

Character Dynamics

Dharma Sankata (Moral Dilemma)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Philosophical Teaching

Political Layer

Geographic Context

Cross References

Meter (Chandas)

Sandhi Notes