Shloka 16
ययाति–अष्टक–प्रतर्दन संवादः | Yayāti’s Dialogue with Aṣṭaka and Pratardana on Merit, Gifts, and Ethical Restraint
Devanagari script
ततश्न वायुभक्षो5भूत् संवत्सरमतन्द्रित: । तथा पज्चाग्निमध्ये च तपस्तेपे च वत्सरम्,तत्पश्चात् वे आलस्यरहित हो एक वर्षतक केवल वायु पीकर रहे। फिर एक वर्षतक पाँच अग्नियोंके बीचमें बैठकर तपस्या की
Transliteration
tataś ca vāyu-bhakṣo 'bhūt saṃvatsaram atandritaḥ | tathā pañcāgni-madhye ca tapas tepe ca vatsaram ||
Translation
Vaiśaṃpāyana sprach: Danach, frei von Trägheit, lebte er ein volles Jahr, indem er sich allein von Luft nährte. Dann vollzog er ein weiteres Jahr strenge Askese, sitzend inmitten der fünf Feuer—ein Akt disziplinierter Selbstbeherrschung, um sich zu läutern und seinen Entschluss zu festigen.
Word by Word
ततःthen, thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
वायुभक्षःone who feeds on air (air-eater)
वायुभक्षः:
Karta
TypeNoun
Rootवायुभक्ष
FormMasculine, Nominative, Singular
अभूत्became
अभूत्:
TypeVerb
Rootभू
FormImperfect (Lan), 3rd, Singular
संवत्सरम्for a year
संवत्सरम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसंवत्सर
FormMasculine, Accusative, Singular
अतन्द्रितःuntiring, vigilant
अतन्द्रितः:
TypeAdjective
Rootअतन्द्रित
FormMasculine, Nominative, Singular
तथाlikewise, in the same way
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
पञ्चाग्निमध्येin the midst of the five fires
पञ्चाग्निमध्ये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपञ्चाग्निमध्य
FormNeuter, Locative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
तपःausterity, penance
तपः:
Karma
TypeNoun
Rootतपस्
FormNeuter, Accusative, Singular
तेपेperformed (austerity)
तेपे:
TypeVerb
Rootतप्
FormPerfect (Lit), 3rd, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
वत्सरम्for a year
वत्सरम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootवत्सर
FormMasculine, Accusative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśaṃpāyanaVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes