Shloka 6
Śukra’s Ultimatum and Devayānī’s Demand (शुक्र-प्रतिज्ञा तथा देवयानी-वर-याचना)
वीरिण्या सह संगम्य दक्ष: प्राचेतसो मुनि: । आत्मतुल्यानजनयत् सहस््र॑ संशितव्रतान्,धन्यं यशस्यमायुष्यं कीर्तयिष्यामि तेडनघ । वैशम्पायनजी कहते हैं--निष्पाप जनमेजय! अब मैं दक्ष प्रजापति, वैवस्वत मनु, भरत, कुरु, पूर, अजमीढ, यादव, कौरव तथा भरतवंशियोंकी कुल-परम्पराका तुमसे वर्णन करूँगा। उनका कुल परम पवित्र, महान् मंगलकारी तथा धन, यश और आयुकी प्राप्ति करानेवाला है प्राचेतस मुनि दक्षने वीरिणीसे समागम करके अपने ही समान गुण-शीलवाले एक हजार पुत्र उत्पन्न किये। वे सब-के-सब अत्यन्त कठोर व्रतका पालन करनेवाले थे
vaiśampāyana uvāca | vīriṇyā saha saṅgamya dakṣaḥ prācetaso muniḥ | ātmatulyān ajanayat sahasraṃ saṃśitavratān |
Vaiśampāyana sprach: Der Weise Dakṣa, Sohn des Pracetā, vereinte sich mit Vīriṇī und zeugte tausend Söhne, ihm an Wesen und Fähigkeit gleich—Männer von fest gefügten, gleichsam geschärften Gelübden. Die Erzählung setzt dies als glückverheißenden Beginn einer reinen Geschlechterfolge, in der disziplinierte Nachkommenschaft und die Fortdauer des Dharma als Quellen dauerhaften Ruhmes und Wohlergehens hervortreten.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse underscores that progeny and lineage are ideally grounded in self-discipline (vrata) and virtue: continuity is praised not merely by birth, but by the transmission of character and steadfast observance of dharma.
Vaiśampāyana begins a genealogical account and states that Dakṣa, through union with Vīriṇī, produced a thousand sons who were like him and strict in vows—setting the stage for subsequent lineage descriptions.