Previous Verse
Next Verse

Shloka 46

Śukra’s Ultimatum and Devayānī’s Demand (शुक्र-प्रतिज्ञा तथा देवयानी-वर-याचना)

पौरवेणाथ वयसा राजा यौवनमास्थित: । यायातेनापि वयसा राज्यं पूरुरकारयत्‌,ययाति स्वयं पूरूकी नयी अवस्था लेकर नौजवान बन गये। इधर पूरु भी राजा ययातिकी अवस्था लेकर उसके द्वारा राज्यका पालन करने लगे

vaishampāyana uvāca | pauraveṇātha vayasā rājā yauvanam āsthitaḥ | yāyātenāpi vayasā rājyaṃ pūrur akārayat ||

Vaiśampāyana sprach: Da trat der König, indem er Pūrus Alter auf sich nahm, abermals in die Jugend ein. Und Pūru, der Yayātis Alter übernommen hatte, verwaltete das Reich in Yayātis Namen. Die Begebenheit hebt das moralische Gewicht kindlicher Pflicht und Selbsthingabe hervor und zeigt die ethische Spannung zwischen dem persönlichen Begehren eines Herrschers und den rechtmäßigen Lasten des Königtums.

पौरवेणby/with (the) Paurava (age of Pūru)
पौरवेण:
Karana
TypeNoun
Rootपौरव
FormMasculine, Instrumental, Singular
अथthen
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
वयसाby (that) age
वयसा:
Karana
TypeNoun
Rootवयस्
FormNeuter, Instrumental, Singular
राजाthe king (Yayāti)
राजा:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Nominative, Singular
यौवनम्youth
यौवनम्:
Karma
TypeNoun
Rootयौवन
FormNeuter, Accusative, Singular
आस्थितःhaving attained/assumed
आस्थितः:
TypeVerb
Rootआ-स्था
Formक्त (past passive participle, used actively), Masculine, Nominative, Singular
ययातेनby Yayāti
ययातेन:
Karana
TypeNoun
Rootययाति
FormMasculine, Instrumental, Singular
अपिalso/even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
वयसाby (that) age
वयसा:
Karana
TypeNoun
Rootवयस्
FormNeuter, Instrumental, Singular
राज्यम्the kingdom
राज्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootराज्य
FormNeuter, Accusative, Singular
पूरुःPūru
पूरुः:
Karta
TypeNoun
Rootपूरु
FormMasculine, Nominative, Singular
अकारयत्caused (it) to be administered/ruled; had (it) governed
अकारयत्:
TypeVerb
Rootकृ (णिच्)
FormImperfect (लङ्), 3, Singular, Parasmaipada, Yes (णिच्)

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
Y
Yayāti
P
Pūru
R
rājya (the kingdom)

Educational Q&A

The verse highlights the ethical ideal of putting duty above personal comfort: Pūru accepts old age to uphold his father’s wish and the stability of the kingdom, illustrating filial responsibility and the burdens inherent in kingship.

Yayāti takes on Pūru’s youth and becomes young again, while Pūru assumes Yayāti’s old age and governs the kingdom in Yayāti’s place.