Shloka 44
अध्याय ७४: अक्रोध–क्षमा–निवासनीति
Chapter 74: Non-anger, Forbearance, and the Ethics of Residence
कान्तारेष्वपि विश्रामो जनस्यथाध्वनिकस्य वै | यः सदार: स विश्वास्यस्तस्माद् दारा: परा गति:,“परदेशमें यात्रा करनेवाले पुरुषके साथ यदि उसकी स्त्री हो तो वह घोर-से-घोर जंगलमें भी विश्राम पा सकता है--सुखसे रह सकता है। लोक-व्यवहारमें भी जिसके स्त्री है, उसीपर सब विश्वास करते हैं। इसलिये स्त्री ही पुरुषकी श्रेष्ठ गति है
kāntāreṣv api viśrāmo janasya athādhvanikasya vai | yaḥ sadāraḥ sa viśvāsyas tasmād dārāḥ parā gatiḥ ||
Duṣyanta sprach: „Selbst in der Wildnis kann ein Wanderer Ruhe und Erleichterung finden, wenn seine Frau bei ihm ist. Auch im gewöhnlichen Umgang gilt der Mann, der eine Frau hat, als vertrauenswürdig; darum ist die Gattin des Mannes höchster Zufluchtsort und Halt.“
दुष्यन्त उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that marriage—symbolized by the wife’s companionship—provides security, emotional steadiness, and social credibility; a married man is seen as more reliable, and the wife is portrayed as a supreme support in life’s hardships.
King Duṣyanta is speaking, reflecting on the value of a wife in practical life: even during difficult travel through dangerous forests, her presence brings rest and confidence, and in society a man with a wife is more readily trusted.