Shloka 9
Śakuntalā’s Satya-Discourse and the Recognition of Bharata (शकुन्तला–सत्योपदेशः; भरतप्रतिग्रहः)
ददृशुस्तं स्त्रियस्तत्र शूरमात्मयशस्करम् | शक्रोपमममित्रघ्नं परवारणवारणम्,महाराज दुष्यन्तके यात्रा करते समय योद्धाओंके सिंहनाद, शंख और नगाड़ोंकी आवाज, रथके पहियोंकी घरघराहट, बड़े-बड़े गजराजोंकी चिग्घाड़, घोड़ोंकी हिनहिनाहट, नाना प्रकारके आयुध तथा भाँति-भाँतिके वेष धारण करनेवाले योद्धाओंद्वारा की हुई गर्जना और ताल ठोंकनेकी आवाजोंसे चारों ओर भारी कोलाहल मच गया था। महलके श्रेष्ठ शिखरपर बैठी हुई स्त्रियाँ उत्तम राजोचित शोभासे सम्पन्न शूरवीर दुष्यन्तको देख रही थीं। वे अपने यशको बढ़ानेवाले, इन्द्रके समान पराक्रमी और शत्रुओंका नाश करनेवाले थे। शत्रुरूपी मतवाले हाथीको रोकनेके लिये उनमें सिंहके समान शक्ति थी
dadṛśus taṃ striyas tatra śūram ātma-yaśaskaram | śakropamam amitraghnaṃ paravāraṇa-vāraṇam ||
Vaiśampāyana sprach: Dort erblickten die Frauen jenen Helden—der seinen eigenen Ruhm mehrte—Indra gleich an Tapferkeit, ein Töter der Feinde und ein Hemmnis für die rasenden Kriegselefanten des Gegners. Die Szene hebt königliches Charisma und kriegerische Tugend hervor: Die sichtbare Stärke und Disziplin des Königs erscheinen als schützende Macht, die feindliche Gewalt zügelt und die Ordnung wahrt, wie sie eine gerechte, dem Dharma verpflichtete Herrschaft verlangt.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights an ideal of royal dharma: a king’s fame is not mere display but is grounded in protective strength—power that restrains hostile forces (symbolized by enemy elephants) and secures social order.
From an elevated vantage point, women watch the celebrated hero-king, described as Indra-like and enemy-slaying, whose presence is portrayed as capable of checking even the fiercest enemy forces.