Previous Verse
Next Verse

Shloka 55

आदि पर्व, अध्याय 67 — गान्धर्वविवाह-समयः

Duḥṣanta–Śakuntalā: Gandharva Marriage and Succession Condition

बृहन्नामाष्टमस्तेषां कालेयानां नराधिप । बभूव राजा धर्मात्मा सर्वभूतहिते रत:,राजन! कालेयोंमें जो आठवाँ था, वह बृहत्‌ नामसे प्रसिद्ध सर्वभूतहितकारी धर्मात्मा राजा हुआ

vaiśampāyana uvāca | bṛhannāmāṣṭamas teṣāṃ kāleyānāṃ narādhipa | babhūva rājā dharmātmā sarvabhūtahite rataḥ ||

Vaiśampāyana sprach: „O Herr der Menschen, der achte unter jenen Kāleyas war unter dem Namen Bṛhat (Bṛhat) berühmt. Er wurde ein König von rechtschaffenem Geist, dem Wohl aller lebenden Wesen zugetan.“

बृहन्नामone named Bṛhat (Bṛhannāma)
बृहन्नाम:
Karta
TypeNoun
Rootबृहन्-नामन्
FormMasculine, Nominative, Singular
अष्टमःthe eighth
अष्टमः:
Karta
TypeAdjective
Rootअष्टम
FormMasculine, Nominative, Singular
तेषाम्of them
तेषाम्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural
कालेयानाम्of the Kāleyas
कालेयानाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकालेय
FormMasculine, Genitive, Plural
नराधिपO lord of men (king)
नराधिप:
Adhikarana
TypeNoun
Rootनराधिप
FormMasculine, Vocative, Singular
बभूवbecame / was
बभूव:
TypeVerb
Rootभू
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular
राजाking
राजा:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Nominative, Singular
धर्मात्माrighteous-souled
धर्मात्मा:
Karta
TypeAdjective
Rootधर्मात्मन्
FormMasculine, Nominative, Singular
सर्वभूतहितेin the welfare of all beings
सर्वभूतहिते:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसर्वभूतहित
FormNeuter, Locative, Singular
रतःdevoted / engaged
रतः:
Karta
TypeAdjective
Rootरत
FormMasculine, Nominative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
B
Bṛhat
K
Kāleyas

Educational Q&A

The verse presents an ideal of kingship: a ruler is praised not merely for power or lineage, but for being dharmātmā—guided by dharma—and for active commitment to sarvabhūta-hita, the welfare of all beings.

Vaiśampāyana continues a genealogical/narrative listing concerning the Kāleyas, identifying the eighth as Bṛhat and characterizing his reign as righteous and beneficial to all creatures.