Shloka 159
आदि पर्व, अध्याय 67 — गान्धर्वविवाह-समयः
Duḥṣanta–Śakuntalā: Gandharva Marriage and Succession Condition
सर्वलक्षणसम्पूर्णा वैदूर्यमणिसंनिभा । पज्चानां पुरुषेन्द्राणां चित्तप्रमथनी रह:,वह समस्त शुभ लक्षणोंसे सम्पन्न तथा वैदूर्य मणिके समान कान्तिमती थी। एकान्तमें रहकर वह पाँचों पुरुषप्रवर पाण्डवोंके मनको मुग्ध किये रहती थी
sarvalakṣaṇasampūrṇā vaidūryamaṇisaṃnibhā | pañcānāṃ puruṣendrāṇāṃ cittapramathanī rahaḥ ||
Vaiśampāyana sprach: Sie war mit allen glückverheißenden Merkmalen vollendet und strahlte wie der Katzenaugestein (vaidūrya). In der Zurückgezogenheit betörte und bewegte sie unablässig die Herzen der fünf vornehmsten Männer — der Pāṇḍava-Prinzen.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how outward excellence and private proximity can powerfully sway the mind, suggesting an ethical caution: attachment and fascination arise easily and can influence judgment, especially among even the greatest persons.
Vaiśampāyana describes a woman of extraordinary auspicious beauty, likened to the shining vaidūrya gem, who—while living privately—captivates the hearts of the five Pāṇḍava princes.