Shloka 106
आदि पर्व, अध्याय 67 — गान्धर्वविवाह-समयः
Duḥṣanta–Śakuntalā: Gandharva Marriage and Succession Condition
वैशम्पायनजी बोले--राजन्! सुनो--१ दुर्योधन, २ युयुत्सु, ३ दुःशासन, ४ दुःसह, ५ दुःशल, ६ दुर्मुख, ७ विविंशति, ८ विकर्ण, ९ जलसन्ध, १० सुलोचन, ११ विन्द, १२ अनुविन्द, १३ दुर्धर्ष, १४ सुबाहु, १५ दुष्प्रधर्षण, १६ दुर्मर्षण, १७ दुर्मुख, १८ दुष्कर्ण, १९ कर्ण, २० चित्र, २१ उपचित्र, २२ चित्राक्ष, २३ चारु, २४ चित्रांगद, २५ दुर्मद, २६ दुष्प्रधर्ष, २७ विवित्सु, २८ विकट, २९ सम, ३० ऊर्णनाभ, ३१ पद्मानाभ, ३२ नन्द, ३३ उपनन्द, ३४ सेनापति, ३५ सुषेण, ३६ कुण्डोदर, ३७ महोदर, ३८ चित्रबाहु, ३९ चित्रवर्मा, ४० सुवर्मा, ४१ दुर्विरोचन, ४२ अयोबाहु, ४३ महाबाहु, ४४ चित्रचाप, ४५ सुकुण्डल, ४६ भीमवेग, ४७ भीमबल, ४८ बलाकी, ४९ भीम, ५० विक्रम, ५१ उम्रायुध, ५२ भीमशर, ५३ कनकायु, ५४ दृढायुध, ५५ दृढवर्मा, ५६ दृढक्षत्र, ५७ सोमकीर्ति, ५८ अनूदर, ५९ जरासन्ध, ६० दृढ्सन्ध, ६१ सत्यसन्ध, ६२ सहस्रवाक्, ६३ उग्रश्नवा, ६४ उग्रसेन, ६५ क्षेममूर्ति, ६६ अपराजित, ६७ पण्डितक, ६८ विशालाक्ष, ६९ दुराधन, ७० दृढ्हस्त, ७१ सुहस्त, ७२ वातवेग, ७३ सुवर्चा, ७४ आदित्यकेतु, ७५ बह्चाशी, ७६ नागदत्त, ७७ अनुयायी, ७८ कवची, ७९ निषंगी, ८० दण्डी, ८१ दण्डधार, ८२ थधरनुग्रह, ८३ उग्र, ८४ भीमरथ, ८५ वीर, ८६ वीरबाहु, ८७ अलोलुप, ८८ अभय, ८९ रौद्रकर्मा, ९० दृढरथ, ९१ अनाधृष्य, ९२ कुण्डभेदी, ९३ विरावी, ९४ दीर्घलोचन, ९५ दीर्घबाहु, ९६ महाबाहु, ९७ व्यूढोरु, ९८ कनकांगद, ९९ कुण्डज और १०० चित्रक--ये धृतराष्ट्रके सौ पुत्र थे। इनके सिवा दुःशला नामकी एक कन्या थी ॥। ९३ १०५ || वैश्यापुत्रो युयुत्सुश्न धार्तराष्ट्र: शताधिक: । एतदेकशतं राजन् कन्या चैका प्रकीर्तिता,धृतराष्ट्रका वह पुत्र जिसका नाम युयुत्सु था, वैश्याके गर्भसे उत्पन्न हुआ था। वह दुर्योधन आदि सौ पुत्रोंसे अतिरिक्त था। राजन! इस प्रकार धृतराष्ट्रके एक सौ एक पुत्र तथा एक कन्या बतायी गयी है
vaiśampāyana uvāca | vaiśyāputro yuyutsuś ca dhārtarāṣṭraḥ śatādhikaḥ | etad ekaśataṃ rājan kanyā caikā prakīrtitā ||
Vaiśampāyana sprach: O König, Yuyutsu—geboren von einer Vaiśyā-Frau—war ebenfalls ein Sohn Dhṛtarāṣṭras, sodass die Zahl die Hundert überstieg. So, o König, werden hundert Söhne aufgezählt, und eine Tochter wird gleichfalls genannt. Die Stelle betont die Vielschichtigkeit von Abstammung und Verantwortung im Hause der Kuru: Neben den offiziell anerkannten Erben gibt es einen Sohn von anderem mütterlichen Stand, der dennoch an dieselben familiären und moralischen Folgen gebunden ist, die sich im Konflikt der Dynastie entfalten werden.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights that birth and family ties create unavoidable obligations: even a son born from a different maternal status (Yuyutsu) remains part of the dynastic web, implying shared accountability in the ethical and political outcomes of the Kuru household.
Vaiśampāyana is concluding the enumeration of Dhṛtarāṣṭra’s children: the well-known hundred sons (headed by Duryodhana), plus Yuyutsu as an additional son born of a Vaiśyā woman, and one daughter, Duḥśalā.