Shloka 43
Duḥṣanta at Kaṇva-Āśrama; Śakuntalā’s Reception and Origin Prelude (दुःषन्तस्य कण्वाश्रमागमनम्)
सत्यवागर्कपर्णश्व प्रयुतश्चापि विश्रुत: । भीमश्रित्ररथश्वैव विख्यात: सर्वविद् वशी,राजन! भीमसेन, उग्रसेन, सुपर्ण, वरुण, गोपति, धुृतराष्ट्र, सातवें सूर्यवर्चा, सत्यवाक्, अर्करर्ण, विख्यात प्रयुत, भीम, सर्वज्ञ और जितेन्द्रिय चित्ररथ, शालिशिरा, चौदहवें पर्जन्य, पंद्रहवें कलि और सोलहवें नारद--से सब देवगन्धर्व जातिवाले सोलह पुत्र मुनिके गर्भसे उत्पन्न कहे गये हैं
vaiśampāyana uvāca | satyavāg arkaparṇaś ca prayutaś cāpi viśrutaḥ | bhīmaś citrarathaś caiva vikhyātaḥ sarvavid vaśī rājān ||
Vaiśampāyana sprach: «O König, unter ihnen waren Berühmte — Satyavāk, Arkaparṇa, Prayuta und der weithin bekannte Viśruta; ebenso Bhīma und Citraratha — gerühmt, allwissend und selbstbeherrscht.» Die Stelle betont, dass wahre Größe nicht allein an Macht oder Herkunft gemessen wird, sondern an Selbstüberwindung und der Standhaftigkeit wahrhaftiger Rede.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse links true distinction with inner discipline: being 'satyavāk' (truth-speaking) and 'vaśī' (self-controlled) is presented as a hallmark of the truly renowned, suggesting ethical stature is grounded in restraint and integrity.
Vaiśampāyana continues a catalog-like narration, naming notable figures (often understood in the surrounding context as celestial or semi-divine lineages) and highlighting their fame and qualities, as part of a broader genealogical/legendary account in Ādi Parva.