Shloka 8
Janamejaya’s Request for Expansion; Vaiśampāyana’s Authorization and Phalāśruti of the Mahābhārata
Jaya
एतच्छुत्वा दीक्षितस्तप्यमान आस्ते होतारं चोदयन् कर्मकाले । होता च यत्तो5स्याजुहावा थ मन्त्रै- रथो महेन्द्र: स्वयमाजगाम,यह सुनकर यज्ञकी दीक्षा ग्रहण करनेवाले यजमान राजा जनमेजय संतप्त हो उठे और कर्मके समय होता-को इन्द्रसहित तक्षक नागका आकर्षण करनेके लिये प्रेरित करने लगे। तब होताने एकाग्रचित्त होकर मन्त्रोंद्वारा इन्द्रसाहित तक्षकका आवाहन किया। तब स्वयं देवराज इन्द्र विमानपर बैठकर आकाशमार्गसे चल पड़े। उस समय सम्पूर्ण देवता सब ओरसे घेरकर उन महानुभाव इन्द्रकी स्तुति कर रहे थे। अप्सराएँ, मेघ और विद्याधर भी उनके पीछे-पीछे आ रहे थे
etac chrutvā dīkṣitas tapyamāna āste hotāraṃ caodayan karmakāle | hotā ca yatto ’syājuhāva taṃ mantrair atho mahendraḥ svayam ājagāma ||
Als er dies hörte, geriet König Janamejaya—bereits für das Opfer geweiht—in brennende Erregung und drängte zur rechten Ritualzeit den Hotṛ-Priester zum Fortgang. Der Hotṛ, ganz gesammelt, rief mit Mantras herbei; da brach Mahendra (Indra) selbst auf und erschien.
जनमेजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the power of consecrated ritual action and focused mantra, while also hinting at an ethical caution: when ritual is driven by anger and revenge, it can escalate conflict and draw wider forces—symbolized by Indra’s involvement—into a morally fraught enterprise.
Janamejaya, already initiated for the sacrifice, becomes intensely agitated and urges the Hotṛ to act at the ritual moment. The Hotṛ invokes through mantras, and Indra (Mahendra) himself comes/sets out in response, signaling divine engagement with the sacrificial proceedings.