Shloka 5

Vyāsa’s Arrival at Janamejaya’s Sarpasatra; Commissioning of Vaiśaṃpāyana’s Recital (व्यासागमनम्)

Devanagari script

जरत्कारुर॒वाच पन्नगानामशेषाणां माता कद्रूरिति श्रुता । तया शप्ता रुषितया सुता यस्मान्निबोध तत्‌,जरत्कारुने कहा--वत्स! सम्पूर्ण नागोंकी माता कद्भू नामसे विख्यात हैं। उन्होंने किसी समय रुष्ट होकर अपने पुत्रोंको शाप दे दिया था। जिस कारणसे वह शाप दिया, वह बताती हूँ, सुनो

Translation

Jaratkāru sprach: „Mein Kind! Als Mutter aller Nāgas ist Kadrū bekannt. Einst, von Zorn ergriffen, belegte sie ihre Söhne mit einem Fluch. Nun will ich dir den Grund jenes Fluches darlegen—höre zu.“

Word by Word

जरत्कारुःJaratkāru

उवाचsaid/spoke

पन्नगानाम्of the serpents

अशेषाणाम्of all/entire

माताmother

कद्रूःKadrū

इतिthus/so (quotative)

श्रुताis heard/known (as)

तयाby her

शप्ताwere cursed

रुषितयाby (her) angered (state)

सुताःsons

यस्मात्from which (cause)/because of which

निबोधknow/understand (listen)

तत्that (matter)

Speaker

आस्तीक उवाच

Character Dynamics

Dharma Sankata (Moral Dilemma)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Philosophical Teaching

Political Layer

Geographic Context

Meter (Chandas)

Sandhi Notes