Shloka 92
Ādi-parva Adhyāya 3 — Janamejaya’s Rite, Dhaumya’s Parīkṣā, and Uttanka’s Kuṇḍala Quest (सर्पसत्रप्रस्तावना–गुरुपरीक्षा–उत्तङ्कोपाख्यान)
सो5हमनुज्ञातो भवतेच्छामीष्टं गुर्वर्थमुपहर्तुमिति । तेनैवमुक्त उपाध्याय: प्रत्युवाच वत्सोत्तड़क उष्यतां तावदिति,अतः आपकी आज्ञा मिलनेपर मैं अभीष्ट गुरुदक्षिणा भेंट करना चाहता हूँ।” उत्तंकके ऐसा कहनेपर उपाध्याय बोले--*बेटा उत्तंक! तब कुछ दिन और यहीं ठहरो'
so’ham anu-jñāto bhavatā icchāmi iṣṭaṃ gurv-arthaṃ upahartum iti | tenaivam ukta upādhyāyaḥ pratyuvāca: vatsa, uttaṅka, uṣyatāṃ tāvad iti |
Rāma sagte: „Nun, da ich deine Erlaubnis erhalten habe, wünsche ich, meinem Lehrer die ersehnte Gabe als guru-dakṣiṇā darzubringen.“ Als er so sprach, erwiderte der Lehrmeister: „Mein Kind Uttaṅka, bleibe noch einige Tage hier.“ Die Stelle hebt die Bereitschaft des Schülers hervor, die guru-dakṣiṇā als Pflicht der Dankbarkeit und Disziplin zu erfüllen, und zugleich die maßvolle Führung des Lehrers—denn Dharma ist nicht bloß Eifer zu geben, sondern auch geduldiger Gehorsam gegenüber rechter Weisung.
राम उवाच
Educational Q&A
The verse underscores dharma in the guru–śiṣya bond: a student should be eager to repay the teacher through guru-dakṣiṇā, yet must also practice restraint and obedience, accepting the teacher’s timing and instruction as part of disciplined learning.
Uttaṅka, having received permission, expresses his wish to present the teacher’s desired offering (guru-dakṣiṇā). The preceptor responds affectionately, asking him to remain for some more days, delaying the offering and setting up the next narrative development.