HomeMahabharataAdi ParvaAdhyaya 3Shloka 115
Previous Verse
Next Verse

Shloka 115

Ādi-parva Adhyāya 3 — Janamejaya’s Rite, Dhaumya’s Parīkṣā, and Uttanka’s Kuṇḍala Quest (सर्पसत्रप्रस्तावना–गुरुपरीक्षा–उत्तङ्कोपाख्यान)

तमुत्तड़क: प्रत्युवाच कृतक्षण एवास्मि शीघ्रमिच्छामि यथोपपन्नमन्नमुपस्कृतं भवतेति स तथेत्युक्त्वा यथोपपन्नेनान्नेनेने भोजयामास,तब उत्तंकने राजासे कहा--“मेरा समय तो दिया ही हुआ है, किंतु शीघ्रता चाहता हूँ। आपके यहाँ जो शुद्ध एवं सुसंस्कृत भोजन तैयार हो उसे मँगाइये।” राजाने “बहुत अच्छा” कहकर जो भोजन-सामग्री प्रस्तुत थी, उसके द्वारा उन्हें भोजन कराया

tam uttankaḥ pratyuvāca: kṛtakṣaṇa evāsmi, śīghram icchāmi; yathopapannam annam upaskṛtaṃ bhavate iti. sa tathety uktvā yathopapannena annena enam bhojayāmāsa.

Uttaṅka erwiderte: „Die verabredete Zeit ist mir bereits gewährt; dennoch verlange ich Eile. Lasst herbeibringen, was immer in eurem Hause an reiner und ordnungsgemäß zubereiteter Speise vorhanden ist.“ Der König sprach: „So sei es“, und speiste ihn mit dem, was bereits bereitstand.

तम्him
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
उत्तङ्कःUttanka
उत्तङ्कः:
Karta
TypeNoun
Rootउत्तङ्क
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रत्युवाचreplied
प्रत्युवाच:
TypeVerb
Rootप्रति-√वच्
FormPerfect (Parasmaipada), 3rd, Singular
कृतक्षणःone whose time is fixed/appointed
कृतक्षणः:
Karta
TypeAdjective
Rootकृत-क्षण
FormMasculine, Nominative, Singular
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
अस्मिI am
अस्मि:
TypeVerb
Root√अस्
FormPresent, 1st, Singular
शीघ्रम्quickly
शीघ्रम्:
TypeIndeclinable
Rootशीघ्र
इच्छामिI desire
इच्छामि:
TypeVerb
Root√इष् (इच्छ्)
FormPresent, 1st, Singular
यथाas/according as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
उपपन्नम्proper/suitable
उपपन्नम्:
Karma
TypeAdjective
Rootउप-√पद् (उपपन्न)
FormNeuter, Accusative, Singular
अन्नम्food
अन्नम्:
Karma
TypeNoun
Rootअन्न
FormNeuter, Accusative, Singular
उपस्कृतम्prepared/arranged
उपस्कृतम्:
Karma
TypeAdjective
Rootउप-√कृ (उपस्कृत)
FormNeuter, Accusative, Singular
भवताby you (sir)
भवता:
Karana
TypePronoun
Rootभवत्
FormMasculine, Instrumental, Singular
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
तथाso/accordingly
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
इत्युक्त्वाhaving said thus
इत्युक्त्वा:
TypeIndeclinable (Gerund)
Rootइति + √वच् (उक्त्वा)
यथाas
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
उपपन्नेनwith suitable (food)
उपपन्नेन:
Karana
TypeAdjective
Rootउप-√पद् (उपपन्न)
FormNeuter, Instrumental, Singular
अन्नेनwith food
अन्नेन:
Karana
TypeNoun
Rootअन्न
FormNeuter, Instrumental, Singular
एनम्him (this person)
एनम्:
Karma
TypePronoun
Rootएतद् (एन्/एन)
FormMasculine, Accusative, Singular
भोजयामासcaused (him) to eat / fed
भोजयामास:
TypeVerb
Root√भुज् (causative भोजय) + √अस् (periphrastic perfect)
FormPeriphrastic Perfect (Causative), 3rd, Singular

राम उवाच

U
Uttaṅka
T
the king (unnamed in this verse)
F
food (anna)