Shloka 146

Devanagari script

बभूव मुदितो राजन्‌ प्रशंसन्‌ केशवार्जुनौ । राजन! शतक्रतु इन्द्र देवताओंको विमुख हुआ देख श्रीकृष्ण और अर्जुनकी प्रशंसा करते हुए बड़े प्रसन्न हुए

Transliteration

babhūva mudito rājan praśaṁsan keśavārjunau | rājan śatakratur indro devatābhyo vimukhaḥ saṁdṛśya śrīkṛṣṇārjunayoḥ praśaṁsāṁ kurvan mahān prahṛṣṭo 'bhavat ||

Translation

Vaiśampāyana sprach: „O König, als er sah, dass Śatakratu Indra sich von den Göttern abgewandt hatte, wurde er von großer Freude erfüllt. Keśava (Kṛṣṇa) und Arjuna preisend, frohlockte er—denn er erkannte in ihnen den unbeugsamen Entschluss und die sittliche Kraft, die standhalten können, selbst wenn göttliche Mächte ihren Beistand entziehen.“

Word by Word

• बभूव: became/was
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/परफेक्ट), प्रथम, एकवचन, परस्मैपद

• मुदितः: gladdened, delighted
• Type: Adjective
• Root: मुदित (प्रातिपदिक; √मुद्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• राजन्: O king
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• प्रशंसन्: praising
• Type: Verb
• Root: प्र-शंस् (धातु)
• Form: शतृ (वर्तमान कृदन्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• केशव-अर्जुनौ: Keshava and Arjuna
• केशव-अर्जुनौ: Karma
• Type: Noun
• Root: केशव (प्रातिपदिक) + अर्जुन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, द्विवचन

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• Vaiśampāyana
• Indra (Śatakratu)
• the gods (devatāḥ)
• Kṛṣṇa (Keśava)
• Arjuna
• the King (listener, i.e., Janamejaya)

Educational Q&A

What is the core teaching?

The verse highlights esteem for Kṛṣṇa and Arjuna’s steadfastness: true worth is recognized when one remains firm in purpose and dharma even if powerful divine allies withdraw or become unsupportive.

What is happening in the narrative?

Vaiśampāyana narrates that, upon seeing Indra (Śatakratu) turn away from the gods, the observer becomes joyful and praises Kṛṣṇa (Keśava) and Arjuna, celebrating their excellence and resolve in that situation.