Previous Verse
Next Verse

Shloka 9

Khāṇḍava-dāha: Indra’s Countermeasures and the Nāga Aśvasena’s Escape (आदि पर्व, अध्याय २१८)

रौक्मिणेयश्न साम्बश्न क्षीबौ समरदुर्मदौ | दिव्यमाल्याम्बरधरौ विजद्वातेडमराविव,युद्धमें दुर्मद वीरवर प्रद्युम्म और साम्ब दिव्य मालाएँ तथा दिव्य वस्त्र धारण करके आनन्दसे उन्मत्त हो देवताओंकी भाँति विहार करते थे

vaiśampāyana uvāca |

raukmiṇeyaś ca sāmbaś ca kṣībau samaradurmadau |

divyamālyāmbaradharau vijadvatāmarāv iva ||

Vaiśampāyana sprach: Pradyumna (Sohn der Rukmiṇī) und Sāmba, berauscht vor Hochgefühl und durch die Schlacht zu wildem Stolz gesteigert, trugen göttliche Kränze und prächtige Gewänder und wandelten froh umher wie die Götter selbst. Der Vers hebt die riskante Siegestrunkenheit hervor, in der sich heldische Kraft leicht in Übermut verwandelt.

रौक्मिणेयःRukmiṇī’s son (Pradyumna)
रौक्मिणेयः:
Karta
TypeNoun
Rootरौक्मिणेय
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
साम्बःSāmba
साम्बः:
Karta
TypeNoun
Rootसाम्ब
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
क्षीबौintoxicated, exhilarated
क्षीबौ:
Karta
TypeAdjective
Rootक्षीब
FormMasculine, Nominative, Dual
समर-दुर्मदौarrogant in battle / hard to subdue in battle
समर-दुर्मदौ:
Karta
TypeAdjective
Rootसमर-दुर्मद
FormMasculine, Nominative, Dual
दिव्य-माल्य-अम्बर-धरौwearing divine garlands and garments
दिव्य-माल्य-अम्बर-धरौ:
Karta
TypeAdjective
Rootदिव्य-माल्य-अम्बर-धर
FormMasculine, Nominative, Dual
विजद्वात-इडमरौVijadvāta and Iḍamara (as read in the given text)
विजद्वात-इडमरौ:
Karta
TypeNoun
Rootविजद्वात-इडमर
FormMasculine, Nominative, Dual
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
P
Pradyumna (Raukmiṇeya)
S
Sāmba
D
Devas (Amarāḥ)
D
Divine garlands (divya-mālya)
D
Divine garments (divya-ambara)
B
Battle/war (samara)

Educational Q&A

The verse implicitly warns that success in war can intoxicate even great heroes; ethical strength lies not only in valor but in restraint after victory, when pride and revelry can cloud judgment.

Vaiśampāyana describes Pradyumna and Sāmba after (or amid) martial success: exhilarated and overconfident, adorned with splendid garlands and clothing, they roam about joyfully, compared to gods in their carefree splendor.