Shloka 20
Indraprastha Prosperity and the Arjuna–Kṛṣṇa Yamunā Excursion (इन्द्रप्रस्थ-वैभवम् तथा यमुनाविहारः)
अपुत्र: प्रसवेनार्थी तपस्तेपे स उत्तमम् । उग्रेण तपसा तेन देवदेव: पिनाकधृक्,“उनके कोई पुत्र नहीं था, अतः उन्होंने पुत्रकी इच्छासे उत्तम तपस्या प्रारम्भ की। पार्थ! उन्होंने उस उग्र तपस्यासे पिनाकधारी देवाधिदेव महेश्वरको संतुष्ट कर लिया। तब देवदेवेश्वर भगवान् उमापति उन्हें वरदान देते हुए बोले--“तुम्हारे कुलमें एक-एक संतान होती जायगी”
aputraḥ prasavenārthī tapastepe sa uttamam | ugreṇa tapasā tena devadevaḥ pinākadhṛk |
Vaiśampāyana sagte: Da er ohne Sohn war und nach Nachkommenschaft verlangte, übte er vortreffliche Askese. Durch jene strenge Buße erfreute er den Gott der Götter, den Träger des Pināka (Śiva). Darauf gewährte Umāpati, der Herr der Herren, ihm einen Segen und verkündete, dass in seiner Linie Kinder in fortlaufender Folge geboren würden. Die Stelle versteht Nachkommenschaft nicht als einklagbaren Anspruch, sondern als Frucht disziplinierter Hingabe und göttlicher Gnade und betont Selbstzucht, Beharrlichkeit und Ehrfurcht vor der heiligen Ordnung.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Intense, disciplined tapas undertaken with a focused aim—here, the desire for progeny—can bear fruit when aligned with reverence and perseverance; outcomes are portrayed as arising through divine grace rather than mere personal claim.
A sonless man performs severe austerities to obtain offspring, pleases Śiva (the bearer of Pināka), and receives a boon from Umāpati that children will continue to be born in his lineage.