Shloka 45
Gaṅgādvāra-tīrtha, Ulūpī-saṃvāda, and Arjuna’s Dharma-Deliberation (गङ्गाद्वार-तीर्थम्, उलूपी-संवादः)
Devanagari script
मत्तबर्हिणसंघुष्टकोकिलैश्न सदामदै: । गृहैरादर्शविमलैरविंविधैश्व लतागृहै:,मतवाले मयूरोंके केकारव तथा सदा उन्मत्त रहनेवाली कोकिलोंकी काकली वहाँ गूँजती रहती थी। उन उद्यानोंमें दर्पणके समान स्वच्छ क्रीड़ाभवन तथा नाना प्रकारके लतामण्डप बनाये गये थे
Translation
Dort hallte unablässig der kekā-Ruf der vor Freude berauschten Pfauen wider, und das Singen der kokila, als wären sie stets in Trunkenheit versunken. In jenen Gärten waren spiegelklar reine Lusthäuser errichtet und mancherlei Lauben und Rankengänge aus Lianen angelegt.
Word by Word
मत्तबर्हिणसंघुष्टresounding with intoxicated peacocks
मत्तबर्हिणसंघुष्ट:
Karana
TypeAdjective
Rootमत्त-बर्हिन्-संघुष्ट
FormNeuter, Instrumental, Plural
कोकिलैःby cuckoos
कोकिलैः:
Karana
TypeNoun
Rootकोकिल
FormMasculine, Instrumental, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
सदाalways
सदा:
TypeIndeclinable
Rootसदा
मदैःwith intoxications / with exuberance
मदैः:
Karana
TypeNoun
Rootमद
FormMasculine, Instrumental, Plural
गृहैःwith houses / pavilions
गृहैः:
Karana
TypeNoun
Rootगृह
FormNeuter, Instrumental, Plural
आदर्शविमलैःmirror-like and spotless
आदर्शविमलैः:
Karana
TypeAdjective
Rootआदर्श-विमल
FormNeuter, Instrumental, Plural
विविधैःvarious
विविधैः:
Karana
TypeAdjective
Rootविविध
FormNeuter, Instrumental, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
लतागृहैःwith vine-bowers / creeper-arbors
लतागृहैः:
Karana
TypeNoun
Rootलता-गृह
FormNeuter, Instrumental, Plural
Speaker
वायुदेव उवाच
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes