Shloka 4
खाण्डवप्रस्थप्रवेशः तथा इन्द्रप्रस्थनिर्माणवर्णनम् | Entry into Khāṇḍavaprastha and Description of Indraprastha’s Founding
न चास्य सम्भ्रम: कश्चिदासीत् तत्र महात्मन: । स भीमो भीमसंस्पर्श: शत्रुसेनाड्रपातन:,जिस बलवान वीरने अत्यन्त कुपित हो मद्रराज शल्यको उठाकर पृथ्वीपर पटक दिया था और हाथमें वृक्ष ले रणभूमिमें समस्त योद्धाओंको भयभीत कर डाला था तथा जिस महातेजस्वी शूरवीरको उस समय तनिक भी घबराहट नहीं हुई थी, वह शत्रुसेनाके हाथी, घोड़े आदि अंगोंको मार गिरानेवाला तथा स्पर्शमात्रसे भय उत्पन्न करनेवाला महाबली भीमसेन था
vaiśampāyana uvāca | na cāsya sambhramaḥ kaścid āsīt tatra mahātmanaḥ | sa bhīmo bhīma-saṃsparśaḥ śatru-senā-drapātanaḥ |
Vaiśampāyana sprach: In jenem Augenblick regte sich nicht die geringste Unruhe in dem großherzigen Helden. Es war Bhīma—schrecklich bei Berührung, ein Niederwerfer des feindlichen Hochmuts—der mitten in der Gewalt standhaft blieb und bewies, dass wahre Stärke die Festigkeit des Geistes ist, selbst im Gedränge der Schlacht.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights inner steadiness (absence of sambhrama—panic or agitation) as the mark of true heroism: power is ethically meaningful when governed by composure and resolve rather than fear or confusion.
Vaiśampāyana describes Bhīma in a tense martial setting: he remains unshaken and is portrayed as fearsome in combat, capable of crushing the enemy’s pride and routing their forces.