Shloka 16
धृष्टद्युम्नेन समागतक्षत्रियगणगणना
Dhṛṣṭadyumna’s Enumeration of Assembled Kṣatriyas
गन्धर्व उवाच एवमुक्तस्तया हृष्टो वसिष्ठ: श्रेष्ठ भागृषि: । अस्ति संतानमित्युक्त्वा मृत्यो: पार्थ न्यवर्तत,गन्धर्व कहता है--अर्जुन! अदृश्यन्तीके यों कहनेपर भगवान् पुरुषोत्तमका भजन करनेवाले महर्षि वसिष्ठ बड़े प्रसन्न हुए और “मेरी वंशपरम्पराका लोप नहीं हुआ है, यों कहकर मरनेके संकल्पसे विरत हो गये
gandharva uvāca evam uktas tayā hṛṣṭo vasiṣṭhaḥ śreṣṭho bhārgṛṣiḥ | asti santānam ity uktvā mṛtyoḥ pārtha nyavartata ||
Der Gandharva sprach: Als sie so zu ihm redete, wurde der große Weise Vasiṣṭha—der Vornehmste unter den Bhārgava-Rishis—von Freude erfüllt. Und indem er sagte: „Es gibt Nachkommenschaft; mein Geschlecht ist nicht erloschen“, o Pārtha, wandte er sich vom Tod ab und gab seinen Entschluss zu sterben auf. Die Stelle zeigt, wie die Gewissheit der Fortdauer einer dharmischen Linie Hoffnung zurückbringen und selbstzerstörerischen Willen zügeln kann.
गन्धर्व उवाच
Educational Q&A
The verse underscores that despair can be dispelled by reaffirming dharmic continuity—here, the assurance of progeny and preservation of one’s lineage and duties leads Vasiṣṭha to abandon a death-bound resolve.
A woman’s words (referred to as ‘her’) please the sage Vasiṣṭha; upon hearing that his line continues through offspring, he becomes joyful and withdraws from his intention to die, as narrated by the Gandharva to Arjuna.