Previous Verse
Next Verse

Shloka 25

मन्दर-समुद्रमन्थन-वर्णनम् / Description of the Churning of the Ocean with Mount Mandara

आदास्यन्नात्मनो भोज्यमन्न॑ विहितमस्य यत्‌ । विधात्रा भृगुशार्दूल क्षुधित: पतगेश्वर:,तदनन्तर समय पूरा होनेपर सर्पसंहारक गरुडका जन्म हुआ। भृगुश्रेष्ठ! पक्षिराज गरुड जन्म लेते ही क्षुधासे व्याकुल हो गये और विधाताने उनके लिये जो आहार नियत किया था, अपने उस भोज्य पदार्थको प्राप्त करनेके लिये माता विनताको छोड़कर आकाशमें उड़ गये

ādāsyann ātmano bhojyam annaṁ vihitam asya yat | vidhātrā bhṛguśārdūla kṣudhitaḥ patageśvaraḥ ||

Śaunaka sprach: „O Tiger unter den Bhṛgus! Der Herr der Vögel, vom Hunger gequält, brach auf, um die Speise zu erlangen, die der Schöpfer (Vidhātṛ) ihm bestimmt hatte. Als der vorherbestimmte Vernichter der Schlangen geboren, verließ Garuḍa—vom Drängen des Hungers und vom Geschick getrieben—seine Mutter Vinatā und stieg in den Himmel empor, um seine ihm zugemessene Nahrung zu suchen.“

आदास्यन्taking / about to take
आदास्यन्:
Karta
TypeVerb
Rootआ + दा (धातु)
Formशतृ (वर्तमान कृदन्त), परस्मैपदी-प्रयोग (कर्तरि), पुं, प्रथमा, एकवचन
आत्मनःfor himself / of himself
आत्मनः:
Sampradana
TypeNoun
Rootआत्मन्
Formपुं, षष्ठी, एकवचन
भोज्यम्edible; food (to be eaten)
भोज्यम्:
Karma
TypeAdjective
Rootभोज्य
Formनपुं, द्वितीया, एकवचन
अन्नम्food
अन्नम्:
Karma
TypeNoun
Rootअन्न
Formनपुं, द्वितीया, एकवचन
विहितम्appointed; prescribed
विहितम्:
Karma
TypeVerb
Rootवि + धा (धातु)
Formक्त (भूतकृदन्त), नपुं, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
अस्यof him / for him
अस्य:
Sampradana
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम)
Formपुं/नपुं, षष्ठी, एकवचन
यत्which (that)
यत्:
Karma
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम)
Formनपुं, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
विधात्राby the Creator (Brahmā)
विधात्रा:
Karana
TypeNoun
Rootविधातृ
Formपुं, तृतीया, एकवचन
भृगुशार्दूलO tiger among the Bhṛgus
भृगुशार्दूल:
TypeNoun
Rootभृगु-शार्दूल
Formपुं, सम्बोधन, एकवचन
क्षुधितःhungry
क्षुधितः:
Karta
TypeAdjective
Rootक्षुधित
Formपुं, प्रथमा, एकवचन
पतगेश्वरःthe lord of birds (Garuḍa)
पतगेश्वरः:
Karta
TypeNoun
Rootपतग-ईश्वर
Formपुं, प्रथमा, एकवचन

शौनक उवाच

शौनक (Śaunaka)
भृगु (Bhṛgu lineage)
गरुड (Garuḍa)
विनता (Vinatā)
विधाता/विधातृ (Vidhātṛ, the Creator/Disposer)
सर्प (serpents)

Educational Q&A

The verse frames Garuḍa’s hunger and action within cosmic appointment: even basic drives like hunger operate under a larger ordained order (vihita by Vidhātṛ). It suggests that beings pursue their sustenance and roles as part of a wider moral-cosmic structure, not merely personal impulse.

After Garuḍa’s birth—marked as the future slayer of serpents—he is immediately overcome by hunger. He leaves his mother Vinatā and flies into the sky to seek the specific food that the Creator has destined for him.