Shloka 11
Drupada’s Putrakāmeṣṭi: The Sacrificial Birth of Dhṛṣṭadyumna and Kṛṣṇā
अहं हि मनसा ध्याता सर्वान् नेष्यामि व: सदा । (न यातुधान्यहं त्वार्ये न चास्मि रजनीचरी । कन्या रक्षस्सु साध्व्यस्मि राज्ञि सालकटड्कटी ।। पुत्रेण तव संयुक्ता युवतिर्देववर्णिनी । सर्वान् वो5हमुपस्थास्ये पुरस्कृत्य वृकोदरम् ।। अप्रमत्ता प्रमत्तेषु शुश्रूषुरसकृत् त्वहम् ।) वृजिनात् तारयिष्यामि दुर्गेषु विषमेषु च,“आप अपने मनसे जब-जब मेरा स्मरण करेंगे, तब-तब सदा ही (सेवामें उपस्थित हो) मैं आपलोगोंको अभीष्ट स्थानोंमें पहुँचा दिया करूँगी। आर्ये! मैं न तो यातुधानी हूँ और न निशाचरी ही हूँ। महारानी! मैं राक्षस जातिकी सुशीला कन्या हूँ और मेरा नाम सालकटंकटी है। मैं देवोपम कान्तिसे युक्त और युवावस्थासे सम्पन्न हूँ। मेरे हृदयका संयोग आपके पुत्र भीमसेनके साथ हुआ है। मैं वृकोदरको सामने रखकर आप सब लोगोंकी सेवामें उपस्थित रहूँगी। आपलोग असावधान हों, तो भी मैं पूरी सावधानी रखकर निरन्तर आपकी सेवामें संलग्न रहूँगी। आपको संकटोंसे बचाऊँगी। दुर्गण एवं विषम स्थानोंमें यदि आप शीघ्रतापूर्वक अभीष्ट लक्ष्यतक जाना चाहते हों तो मैं आप सब लोगोंको अपनी पीठपर बिठाकर वहाँ पहुँचाऊँगी। आपलोग मुझपर कृपा करें, जिससे भीमसेन मुझे स्वीकार कर लें
ahaṁ hi manasā dhyātā sarvān neṣyāmi vaḥ sadā | (na yātudhānī ahaṁ tvārye na cāsmi rajanīcarī | kanyā rakṣaḥsu sādhvī asmi rājñi sāla-kaṭaṅkaṭī || putreṇa tava saṁyuktā yuvatīr deva-varṇinī | sarvān vo ’ham upasthāsye puraskṛtya vṛkodaram || apramattā pramatteṣu śuśrūṣur asakṛt tv aham | vṛjināt tārayiṣyāmi durgeṣu viṣameṣu ca ||)
Vaiśaṃpāyana sprach: „Sooft ihr meiner im Geist gedenkt, werde ich euch alle stets zu den Orten führen, die ihr begehrt. Edle Dame, ich bin weder eine yātudhānī noch eine nächtlich umherstreifende Dämonin. O Königin, ich bin eine tugendhafte Jungfrau unter den Rākṣasas; mein Name ist Sālakaṭaṅkaṭī. Gottgleich strahlend und in der Blüte der Jugend ist mein Herz mit deinem Sohn Bhīmasena verbunden. Vṛkodara an die Spitze stellend, werde ich euch allen im Dienst beistehen. Selbst wenn ihr nachlässig werdet, bleibe ich wachsam und diene euch immer wieder ohne zu versagen. Ich werde euch aus Unheil erretten; und in schwerem, unwegsamem Gelände, wenn ihr euer Ziel rasch erreichen wollt, werde ich euch auf meinem Rücken tragen und euch dorthin bringen. Gewährt mir eure Gunst, damit Bhīma mich annehme.“
वैशमग्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage highlights vigilant service and protective loyalty: even one from a feared community (Rākṣasas) can embody sādhutā (virtue) through steadfast care, truthful self-identification, and commitment to safeguarding others in danger.
Sālakaṭaṅkaṭī introduces herself to the queen, denies being a harmful night-demon, declares her affection for Bhīma (Vṛkodara), and promises to escort and protect the group—especially through difficult terrain—offering even to carry them swiftly, while requesting that Bhīma accept her.