Shloka 10
बक-राक्षसस्य आह्वानम् तथा वृक्षयुद्धम्
Summons of Baka and the Tree-Weapon Engagement
शीर्णपर्णफलै राजन् बहुगुल्मक्षुपैर्ट्रमै: । भग्नावभग्नभूयिष्ठैर्ननाद्रुमसमाकुलै:,राजन! (हवाके झोंकोंसे) वनके बहुसंख्यक छोटे-बड़े वृक्ष और गुल्म-लता आदि झुक- झुककर टूट गये थे। उनके पत्ते और फल इधर-उधर बिखर गये थे और उनपर पक्षी शब्द कर रहे थे। इन सबके कारण सम्पूर्ण दिशाओंमें अँधेरा छा रहा था
śīrṇa-parṇa-phalai rājan bahu-gulma-kṣupaiḥ drumaiḥ | bhagnāvabhagna-bhūyiṣṭhair nanādruma-samākulaiḥ, rājan ||
Vaiśampāyana sprach: „O König, der Wald war übersät mit herabgefallenen Blättern und Früchten. Viele Bäume—zusammen mit Dickicht, Sträuchern und Schlingpflanzen—wurden von der Wucht der Böen tief niedergebeugt und brachen. Überall standen Stämme, geborsten oder halb geborsten, sodass das Gehölz zu einem wirren Knäuel zerschmetterter Bäume wurde; und inmitten dieses Aufruhrs hallten die Schreie der Vögel wider, als breite sich die Finsternis nach allen Richtungen aus.“
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse uses violent disturbance in nature—broken trees, scattered leaves and fruits, and ominous sounds—to signal moral and narrative tension. In the Mahābhārata, such descriptions often function as portents: when dharma is threatened or a grave event approaches, the natural world appears unsettled, urging attentiveness and restraint.
Vaiśampāyana describes a forest scene battered by strong gusts: shrubs and trees are bent and broken, leaves and fruits are strewn about, and bird-cries echo. The overall effect is of darkness and foreboding spreading in every direction.