Shloka 1
Kuntī–Brāhmaṇa Saṃvāda on Atithi-dharma and Crisis Strategy (Ādi Parva 149)
अत-#-#क+ अष्टचत्वारिशर्दाधिकशततमो< ध्याय: विदुरजीके भेजे हुए नाविकका पाण्डवोंको गंगाजीके पार उतारना वैशम्पायन उवाच एतस्मिन्नेव काले तु यथासम्प्रत्ययं कवि: । विदुर: प्रेषयामास तद् वन॑ पुरुषं शुचिम्,वैशम्पायनजी कहते हैं-जनमेजय! इसी समय परम ज्ञानी विदुरजीने अपने विश्वासके अनुसार एक शुद्ध विचारवाले पुरुषको उस वनमें भेजा इस प्रकार श्रीमह्ाभारत आदिपर्वके अन्तर्गत जदुगृहपर्वमें पाण्डवोंके गंगापार होनेसे सम्बन्ध रखनेवाला एक सौ अड़तालीसवाँ अध्याय पूरा हुआ ॥/ १४८ ॥। ऑपन--माजल छा जि एकोनपज्चाशर्दाधिकशततमो< ध्याय: धृतराष्ट्र आदिके द्वारा पाण्डवोंके लिये शोकप्रकाश एवं जलांजलिदान तथा पाण्डवोंका वनमें प्रवेश वैशम्पायन उवाच अथ रात्र्यां व्यतीतायामशेषो नागरो जन: । तत्राजगाम त्वरितो दिदृक्षु: पाण्डुनन्दनान्
Vaiśampāyana uvāca: atha rātryāṁ vyatītāyām aśeṣo nāgaro janaḥ | tatrājagāma tvarito didṛkṣuḥ pāṇḍunandanān ||
Vaiśampāyana sprach: O Janamejaya, eben zu jener Zeit sandte Vidura, von tiefgründiger Klugheit, nach seinem sicheren Vertrauen einen Mann reinen Sinnes in jenen Wald. Und als die Nacht verstrichen war, eilte die gesamte Bürgerschaft dorthin, begierig, die Söhne Pāṇḍus zu sehen.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how dharma is not only personal but also social: when wrongdoing threatens the righteous, the wider community becomes morally alert. The citizens’ eagerness to see the Pāṇḍavas reflects collective concern, sympathy, and the impulse to bear witness to injustice.
After the night passes, the citizens of the city gather quickly at the relevant place, wanting to see the Pāṇḍavas. This sets the scene for public mourning and reaction as the Pāṇḍavas move toward the forest/exile context.