Mahabharata 1.140.21 — Adi Parva, Adhyaya 140, Shloka 21

Hiḍimba’s Approach and Hiḍimbā’s Warning to Bhīmasena (हिडिम्बागमनम् / हिडिम्बा-भयवचनम्)

Devanagari script

फलार्थो5यं समारम्भो लोके पुंसां विपश्चिताम्‌ । वहेदमित्र॑ स्कन्धेन यावत्‌ कालस्य पर्यय:

Translation

In der Welt gilt: Alles Beginnen und alles Anordnen der Einsichtigen geschieht um der ersehnten Frucht willen. Solange die Zeit sich nicht zu unseren Gunsten wendet, muss man, wenn es sein muss, den Feind auf die Schulter setzen und ihn tragen.

Word by Word

• फलार्थः: aiming at the desired result
• फलार्थः: Karta
• Type: Noun
• Root: फलार्थ
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• अयम्: this
• अयम्: Karta
• Type: Pronoun
• Root: इदम्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• समारम्भः: undertaking; enterprise
• समारम्भः: Karta
• Type: Noun
• Root: समारम्भ
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• लोके: in the world
• लोके: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: लोक
• Form: Masculine, Locative, Singular

• पुंसाम्: of men
• Type: Noun
• Root: पुम्स्
• Form: Masculine, Genitive, Plural

• विपश्चिताम्: of the wise
• Type: Noun
• Root: विपश्चित्
• Form: Masculine, Genitive, Plural

• वहेत्: should carry
• Type: Verb
• Root: वह्
• Form: Optative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada

• अमित्रम्: an enemy
• अमित्रम्: Karma
• Type: Noun
• Root: अमित्र
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• स्कन्धेन: with (one's) shoulder
• स्कन्धेन: Karana
• Type: Noun
• Root: स्कन्ध
• Form: Masculine, Instrumental, Singular

• यावत्: as long as; until
• Type: Indeclinable
• Root: यावत्

• कालस्य: of time
• Type: Noun
• Root: काल
• Form: Masculine, Genitive, Singular

• पर्ययः: turn; change; reversal
• पर्ययः: Karta
• Type: Noun
• Root: पर्यय
• Form: Masculine, Nominative, Singular

Speaker

वैशम्पायन उवाच