Shloka 6
आदि पर्व, अध्याय 139 — Hiḍimba’s Detection and Hiḍimbā’s Approach to Bhīma
प्रगाढदृढमुष्टित्वे लाघवे वेधने तथा । क्षुनाराचभल्लानां विपाठानां च तत्त्ववित्,अर्जुन अत्यन्त दृढ़तापूर्वक मुद्ठीसे धनुषको पकड़नेमें, हाथोंकी फुर्तीमें और लक्ष्यको बींधनेमें बड़े चतुर निकले। वे क्षुरु, नाराचः, भललः और विपाठ४ नामक ऋजु, वक्र और विशाल” अस्त्रोंके संचालनका गूढ़ तत्त्व अच्छी तरह जानते और उनका सफलतापूर्वक प्रयोग कर सकते थे। इसलिये द्रोणाचार्यको यह दृढ़ विश्वास हो गया था कि फुर्ती और सफाईमें अर्जुनके समान दूसरा कोई योद्धा इस जगतमें नहीं है। एक दिन द्रोणने कौरवोंकी भरी सभामें निद्राको जीतनेवाले अर्जुनसे कहा---
vaiśampāyana uvāca | pragāḍha-dṛḍha-muṣṭitve lāghave vedhane tathā | kṣurā-nārāca-bhallānāṁ vipāṭhānāṁ ca tattvavit |
Vaiśampāyana sprach: Arjuna erwies sich als außerordentlich geschickt darin, den Bogen mit fester, unerschütterlicher Faust zu fassen, in der Schnelligkeit der Hände und im Durchbohren des Ziels. Er verstand die inneren Grundsätze des Führens und Einsetzens von Waffen wie kṣura, nārāca, bhalla und vipāṭha gründlich und konnte sie wirksam anwenden. Daher war Droṇācārya fest überzeugt, dass es in der Welt an Gewandtheit und sauberer Ausführung keinen Krieger gab, der Arjuna gleichkam.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Mastery arises from disciplined practice and understanding fundamentals (tattva): Arjuna is praised not merely for strength, but for firm control, agility, accurate aim, and knowledge of weapon-principles—an ideal of kṣatriya training under a guru.
Vaiśampāyana describes Arjuna’s exceptional proficiency in archery and weapon-handling. Droṇācārya, observing this comprehensive excellence, becomes convinced that no one equals Arjuna in speed and precision.