Shloka 29
भीमस्य जलान्वेषणं तथा वनविश्रान्तिः
Bhīma’s Search for Water and the Forest Halt
जीप नो सहज अत णिरिवानक ततः :स्वनाम् | भीमसेनो :,पांचालोंकी सेना उत्ताल तरंगोंवाले विक्षुब्ध महासागरकी भाँति गर्जना कर रही थी। महाबाहु भीमसेन दण्डपाणि यमराजकी भाँति उस विशाल सेनामें घुस गये, ठीक उसी तरह जैसे समुद्रमें मगर प्रवेश करता है। गदाधारी भीम स्वयं हाथियोंकी सेनापर टूट पड़े
bhīmasenaḥ pāñcālānāṃ senāṃ uttāla-taraṅga-vat vikṣubdha-mahāsāgara iva garjanāṃ kurvāṇaḥ | mahābāhur bhīmaseno daṇḍapāṇir yamarāja iva tāṃ viśālāṃ senāṃ praviśat, yathā samudre makaraḥ praviśet | gadādharo bhīmaḥ svayam hastināṃ senāyāṃ prapatat |
Vaiśaṃpāyana sprach: Das Heer der Pāñcāla, mit Bhīmasena an der Spitze, dröhnte wie der weite Ozean, aufgewühlt zu hoch aufragenden Wogen. Bhīma, der Großarmige, die stangenartige Waffe in der Hand, stürzte sich in jenes gewaltige Heer wie Yama, Herr über Recht und Tod, der eintritt, um die unausweichliche Folge zu vollziehen — wie ein Makara, der ins Meer fährt. Mit der Keule bewaffnet, fiel Bhīma selbst über das Elefantenkorps her und brach mit unwiderstehlicher Kraft in seine Reihen.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse uses Yama and ocean imagery to suggest that in war, overwhelming force can be portrayed as the inevitable arrival of consequence—justice and retribution unfolding with a power that seems unavoidable. It highlights the epic’s tendency to frame violence not merely as personal anger but as part of a larger moral-cosmic order.
Vaiśaṃpāyana describes the Pāñcāla army roaring like a stormy ocean. Bhīma, wielding his mace, charges into the opposing host and specifically crashes into the elephant contingent, likened to a makara entering the sea—an image of fearless penetration and destructive momentum.