Shloka 21
Ādi-parva Adhyāya 132 — Duryodhana’s Instructions to Purocana at Vāraṇāvata
Lākṣāgṛha Planning
त॑ं दृष्टवा नित्यमुद्युक्तमिष्वस्त्रं प्रति फाल्गुनम् । आहूय वचन द्रोणो रह: सूदमभाषत,अर्जुनको धनुष-बाणके अभ्यासमें निरन्तर लगा हुआ देख द्रोणाचार्यने रसोइयेको एकान्तमें बुलाकर कहा--“तुम अर्जुनको कभी अँधेरेमें भोजन न परोसना और मेरी यह बात भी अर्जुनसे कभी न कहना”
taṁ dṛṣṭvā nityam udyuktam iṣv-astraṁ prati phālgunam | āhūya vacanaṁ droṇo rahaḥ sūdam abhāṣata ||
Vaiśampāyana sprach: Als Droṇa sah, dass Phālguna (Arjuna) unablässig im Üben von Bogen und Pfeil stand, rief er den Koch heimlich zu sich und wies ihn an: „Reiche Arjuna niemals seine Mahlzeit im Dunkeln, und verrate Arjuna niemals, dass dies mein Befehl ist.“ Die Begebenheit zeigt, wie Droṇa Arjunas Disziplin bewusst formte—durch kontrollierte Bedingungen, die Wachsamkeit und Meisterschaft schärfen sollten—und wirft zugleich eine ethische Spannung hinsichtlich Geheimhaltung und Parteilichkeit in der Führung eines Lehrers auf.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Focused mastery is cultivated not only by effort but by carefully designed conditions; however, the verse also invites reflection on the ethics of secrecy and favoritism in a teacher’s methods.
Droṇa observes Arjuna’s constant weapons-practice and privately orders the cook to never serve him food in darkness and to keep this instruction hidden from Arjuna.