Shloka 1
Adhyāya 129 — Public Acclaim of the Pāṇḍavas and Duryodhana’s Appeal to Dhṛtarāṣṭra
अपन काल बा | अप्---#क्रञ ३. दाँतोंसे काट-काटकर खाये जानेवाले मालपूए आदिको भक्ष्य कहते हैं। २. दाँतका सहारा न लेकर केवल जिल्लाके व्यापारसे जिसे भोजन किया जाता है, जैसे हलुआ, खीर आदि। ३. पीनेयोग्य दुग्ध आदि। ४. चूसनेयोग्य वस्तु जिसका रसमात्र ग्रहण किया जाय और बाकी चीजको त्याग दिया जाय, वह चोष्य है, जैसे ईख-आम आदि। ५. लेहा-- चाटनेयोग्य चटनी आदि। अष्टाविशर्त्याधेकशततमो< ध्याय: भीमसेनके न आनेसे कुन्ती आदिकी चिन्ता, नागलोकसे भीमसेनका आगमन तथा उनके प्रति दुर्योधनकी कुचेष्टा वैशम्पायन उवाच ततस्ते कौरवा: सर्वे विना भीम॑ं च पाण्डवा: । वृत्तक्रीडाविहारास्तु प्रतस्थुर्गजसाह्वयम्,वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! तदनन्तर समस्त कौरव और पाण्डव क्रीड़ा और विहार समाप्त करके भीमसेनके बिना ही हस्तिनापुरकी ओर प्रस्थित हुए
vaiśampāyana uvāca | tataste kauravāḥ sarve vinā bhīmaṃ ca pāṇḍavāḥ | vṛttakrīḍāvihārāstu pratasthur gajasāhvayam ||
Vaiśampāyana sprach: Daraufhin brachen alle Kauravas und Pāṇḍavas, nachdem sie Spiel und Zeitvertreib beendet hatten, ohne Bhīma nach Gajasāhvaya (Hastināpura) auf. Dass man ohne ihn aufbrach, deutet still auf ein Versäumnis gebührender Vorsicht hin und kündigt die Sorge und die Ränke an, die folgen werden.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how ordinary actions—like departing after recreation—carry ethical weight when vigilance and responsibility toward others are neglected; the absence of Bhīma becomes a moral prompt about care for kin and attentiveness to potential harm.
After finishing their sports and leisure activities, both the Kauravas and Pāṇḍavas leave for Hastināpura, but Bhīma is not with them—setting up the ensuing concern of Kuntī and others and the later developments involving Bhīma’s return.