Shloka 2
Āstravidyā-Pradarśana: The Kuru Princes’ Public Demonstration of Arms (आस्त्रविद्या-प्रदर्शनम्)
न मे$स्ति त्वयि संतापो विगुणे5पि परंतप । नावरत्वे वरार्हाया: स्थित्वा चानघ नित्यदा,'शत्रुओंको संताप देनेवाले निष्पाप कुरुनन्दन! आप संतान उत्पन्न करनेकी शक्तिसे रहित हो गये, आपकी इस न्यूनता या दुर्बलताको लेकर मेरे मनमें कोई संताप नहीं है। यद्यपि मैं सदा कुन्तीदेवीकी अपेक्षा श्रेष्ठ होनेके कारण पटरानीके पदपर बैठनेकी अधिकारिणी थी, तो भी जो सदा मुझे छोटी बनकर रहना पड़ता है, इसके लिये भी मुझे कोई दुःख नहीं है। राजन! गान्धारी तथा राजा धृतराष्ट्रके जो सौ पुत्र हुए हैं, वह समाचार सुनकर भी मुझे वैसा दुःख नहीं हुआ था
na me 'sti tvayi santāpo viguṇe 'pi parantapa | nāvaratve varārhyāḥ sthitvā cānagha nityadā ||
Vaiśampāyana sprach: „O Bezwinger der Feinde, ich empfinde keinen Kummer um deinetwillen, auch wenn du mangelhaft bist (an der Kraft, Nachkommen zu zeugen). Und, o Makelloser, ich betrübe mich auch nicht darüber, dass ich—obwohl ich des Ranges der Hauptkönigin würdig war—stets in untergeordneter Stellung bleiben muss. Selbst als ich hörte, dass Gāndhārī und König Dhṛtarāṣṭra hundert Söhne hatten, empfand ich keinen solchen Schmerz.“
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage highlights ethical restraint and inner steadiness: one should not be consumed by grief, envy, or status-anxiety, even amid personal deficiency, rivalry, or others’ prosperity (such as the birth of many sons).
A queen (contextually Ambikā/related royal consort) expresses that she does not feel distress about the king’s inability to produce offspring with her, nor about being placed below Kuntī in rank, and she did not grieve even upon hearing that Gāndhārī and Dhṛtarāṣṭra had a hundred sons.