Shloka 15
Droṇotpattiḥ and Dhanurveda-Prāpti
Origin of Droṇa and Acquisition of Martial Science
अपालयत् सर्ववर्णान् पिता पुत्रानिवौरसान् । यजमानो महायज्जैत्रद्वाणेभ्यो धनं ददौ,“उन महाराजमें दस हाथियोंका बल था। कुरुश्रेष्ठ! पुराणवेत्ता विद्वान् यशमें बढ़े-चढ़े हुए नरेन्द्र व्युषिताश्वके विषयमें यह यशोगाथा गाते हैं--“राजा व्युषिताश्व समुद्रपर्यन्त इस सारी पृथ्वीको जीतकर जैसे पिता अपने औरस पुत्रोंका पालन करता है, उसी प्रकार सभी वर्णके लोगोंका पालन करते थे। उन्होंने बड़े-बड़े यज्ञोंका अनुष्ठान करके ब्राह्मणोंको बहुत धन दिया
vaiśampāyana uvāca |
apālayat sarvavarṇān pitā putrān ivaurasān |
yajamāno mahāyajñair dvijebhyo dhanaṃ dadau ||
Vaiśampāyana sprach: Er beschützte und umsorgte die Menschen aller Stände, wie ein Vater seine eigenen rechtmäßigen Söhne aufzieht. Als Stifter großer Opferhandlungen (yajamāna) schenkte er den „Zweimalgeborenen“ (dvija), besonders den Brahmanen, reichen Besitz.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Ideal kingship is framed as dharmic guardianship: a ruler should protect all sections of society impartially, like a father to his own children, and uphold sacred institutions through yajña and generous giving—especially supporting learned and ritual specialists.
Vaiśampāyana continues praising King Vyūṣitāśva: he is described as maintaining all varṇas with paternal care and, as a yajamāna, performing great sacrifices and distributing wealth to the dvijas.