Shloka 34
पाण्डोः श्राद्धं, सत्यवत्याः वनगमनम्, बाल्यस्पर्धा च
Pāṇḍu’s Śrāddha, Satyavatī’s Withdrawal, and Childhood Rivalry
शीतवातातपसह: क्षुत्पिपासानवेक्षक: । तपसा दुश्चरेणेदे शरीरमुपशोषयन्,, गरमी और आँधीका वेग सहूँगा। भूख-प्यासकी परवा नहीं करूँगा तथा दुष्कर तपस्या करके इस शरीरको सुखा डालूँगा। एकान्तमें रहकर आत्म-चिन्तन करूँगा। कच्चे (कन्द-मूल आदि) और पके (फल आदि)-से जीवन-निर्वाह करूँगा। देवताओं और पितरोंको जंगली फल-मूल, जल तथा मन्त्रपाठ-द्वारा तृप्त करूँगा
śītavātātapasahaḥ kṣutpipāsānavekṣakaḥ | tapasā duścareṇedaṃ śarīram upaśoṣayan ||
Vaiśampāyana sprach: „Kälte, Wind und sengende Hitze ertragend, ohne auf Hunger und Durst zu achten, werde ich durch strenge und schwer zu vollziehende Askese diesen Leib austrocknen. In der Einsamkeit lebend, werde ich mich der Selbstbetrachtung widmen. Von ungekochten Wurzeln und Knollen und von reifen Früchten werde ich mich nähren. Mit Waldfrüchten und Wurzeln, mit Wasser und durch das Rezitieren von Mantras werde ich die Götter und die Ahnen zufriedenstellen.“
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights ascetic discipline (tapas) and restraint: willingly enduring physical hardship, reducing attachment to bodily comfort, and maintaining dharmic obligations—especially honoring gods and ancestors—through simple offerings and mantra.
A speaker (reported by Vaiśampāyana) declares a vow-like resolve to live austerely: to tolerate extremes of weather, ignore hunger and thirst, practice severe penance, dwell in solitude for self-reflection, subsist on forest produce, and perform acts that satisfy the gods and the ancestors.