Shloka 24
पाण्डोः श्राद्धं, सत्यवत्याः वनगमनम्, बाल्यस्पर्धा च
Pāṇḍu’s Śrāddha, Satyavatī’s Withdrawal, and Childhood Rivalry
कौसल्या विदुर: क्षत्ता राजा च सह बन्धुभि: । आर्या सत्यवती भीष्मस्ते च राजपुरोहिता:,((देवियो! तुम दोनों हस्तिनापुरको लौट जाओ और) माता अम्बिका, अम्बालिका, भाई विदुर, संजय, बन्धुओंसहित राजा धुृतराष्ट्र,, दादी सत्यवती, चाचा भीष्मजी, राजपुरोहितगण, कठोरब्रतका पालन तथा सोमपान करनेवाले महात्मा ब्राह्मण तथा वृद्ध पुरवासीजन आदि जो लोग वहाँ हमलोगोंके आश्रित होकर निवास करते हैं, उन सबको प्रसन्न करके कहना, “राजा पाण्डु संन््यासी होकर वनमें चले गये”
kausalyā viduraḥ kṣattā rājā ca saha bandhubhiḥ | āryā satyavatī bhīṣmas te ca rājapurohitāḥ ||
Vaiśampāyana sprach: „(Dort sind) Kausalyā; Vidura, der khattā, der Palastverwalter; der König samt seinen Verwandten; die edle Satyavatī; Bhīṣma; und die königlichen Priester.“
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse underscores dharmic communication and social responsibility: when a major life-turn (like a king’s renunciation) occurs, one should inform elders, guardians, and religious authorities respectfully, maintaining harmony and honoring institutional roles (family, court, priesthood).
Vaiśampāyana lists key persons at Hastināpura—Vidura, the king with relatives, Satyavatī, Bhīṣma, and the royal priests—who are to be approached and informed in connection with Pāṇḍu’s decision to adopt an ascetic life and depart for the forest.