Shloka 34
पाण्डोः प्रेतकार्य-सम्पादनम्
Pāṇḍu’s Funeral Rites and Public Mourning
वैशम्पायन उवाच एवमुकक््त्वा सुदुः:खारतोीं जीवितात् स व्यमुच्यत । मृग: पाण्डुश्व दुःखार्त: क्षणेन समपद्यत,वैशम्पायनजी कहते हैं--यों कहकर वे मृगरूप-धारी मुनि अत्यन्त दुःखसे पीड़ित हो गये और उनका देहान्त हो गया तथा राजा पाण्डु भी क्षणभरमें दुःखसे आतुर हो उठे
vaiśampāyana uvāca evam uktvā sa duḥkhārto jīvitāt sa vyamucyata | mṛgaḥ pāṇḍuś ca duḥkhārtaḥ kṣaṇena samapadyata ||
Vaiśampāyana sprach: „Nachdem er so geredet hatte, wurde der Weise, der die Gestalt eines Hirsches angenommen hatte, von tiefstem Schmerz überwältigt und vom Leben entlassen. Und auch König Pāṇḍu, vom Kummer getroffen, wurde im selben Augenblick von Qual ergriffen.“
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse underscores karmic and ethical immediacy: harmful action, even if unintended or done in ignorance, can produce swift suffering and irreversible consequences, affecting both the victim and the agent.
After speaking (in context, the deer-formed sage’s final words), the sage dies from overwhelming sorrow; simultaneously, King Pāṇḍu is instantly overcome by grief, signaling the turning point that leads into the curse-and-consequence arc of Pāṇḍu’s life.