Shloka 31
आदि पर्व — अध्याय १०६
Pāṇḍu’s Gifts, Forest Residence, and Vidura’s Marriage
स धर्मस्यानृणो भूत्वा पुनर्मात्रा समेत्य च । तस्यै गर्भ समावेद्य तत्रैवान्तरधीयत,इस तरह व्यासजी (मातृ-आज्ञापालनरूप) धर्मसे उऋ्कण होकर फिर अपनी माता सत्यवतीसे मिले और उन्हें गर्भका समाचार बताकर वहीं अन्तर्धान हो गये
sa dharmasyānṛṇo bhūtvā punar mātrā sametya ca | tasyai garbhaṃ samāvedya tatraivāntaradhīyata ||
Vaiśampāyana sprach: Nachdem Vyāsa seine Pflicht gegenüber dem Dharma erfüllt hatte, indem er dem Gebot seiner Mutter gehorchte, traf er sie noch einmal. Als er ihr mitteilte, dass die Empfängnis erfolgt sei, verschwand er an eben diesem Ort.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights dharma as the faithful completion of an assigned obligation—here, obedience to a mother’s command—followed by non-attachment. One should fulfill duty (becoming ānṛṇa, ‘free of debt’) and then withdraw without clinging to outcomes or recognition.
Vyāsa, having carried out Satyavatī’s instruction to ensure continuation of the Kuru line, meets her again, reports that conception has taken place, and then disappears from that spot, indicating his ascetic, otherworldly mode of life.