Shloka 11
Āṇīmāṇḍavya–Upākhyāna
The Account of Āṇīmāṇḍavya and the Birth of Vidura
ब्रह्म पर्यचरत् क्षत्रं विश: क्षत्रमनुव्रता: । ब्र्मक्षत्रानुरक्ताश्न शूद्रा: पर्यचरन् विश:,क्षत्रियलोग ब्राह्मणोंकी सेवा करते, वैश्य ब्राह्मण और क्षत्रियोंमें अनुरक्त रहते तथा शूद्र ब्राह्मण और क्षत्रियोंमें अनुराग रखते हुए वैश्योंकी सेवामें तत्पर रहते थे
vaiśampāyana uvāca | brahma paryacarat kṣatraṃ viśaḥ kṣatram anuvratāḥ | brahma-kṣatrānuraktāś ca śūdrāḥ paryacaran viśaḥ ||
Vaiśampāyana sprach: In jenem wohlgeordneten Zeitalter wurden die Brahmanen von den Kshatriyas bedient; die Vaishyas, den Kshatriyas ergeben, folgten ihnen in der Pflicht; und die Shudras, in Treue an Brahmanen und Kshatriyas gebunden, dienten den Vaishyas mit Fleiß. So hielt jede soziale Ordnung ihre zugewiesene Rolle ein und bewahrte Harmonie durch disziplinierten Dienst und wechselseitige Abhängigkeit.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse presents an ideal of varṇa-dharma as reciprocal support: each social order performs its designated duty with loyalty and disciplined service, thereby maintaining social stability and ethical harmony.
Vaiśampāyana describes a normative social arrangement in which Kshatriyas serve Brahmins, Vaishyas align themselves with and follow Kshatriyas, and Shudras—while respectful toward Brahmins and Kshatriyas—are especially engaged in serving Vaishyas, depicting an orderly society structured by duty.