Previous Verse
Next Verse

Shloka 3

Tīrtha-Māhātmya and the Discipline of Pilgrimage (Tīrtha-sevā) within Prāyaścitta

अन्यच्च तीर्थप्रवरं शङ्करस्यामितौजसः / महाभैरवमित्युक्तं महापातकनाशनम्

anyacca tīrthapravaraṃ śaṅkarasyāmitaujasaḥ / mahābhairavamityuktaṃ mahāpātakanāśanam

Ferner gibt es eine weitere erhabenste Tīrtha-Stätte Śaṅkaras, von unermesslicher Kraft, genannt „Mahābhairava“, die selbst die schwersten Sünden vernichtet.

anyaḥanother
anyaḥ:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootanya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; (elliptic) ‘another’
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
tīrthapravaraman excellent tīrtha
tīrthapravaram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottīrtha-pravara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन; कर्म (उच्यते/ज्ञायते implied)
śaṅkarasyaof Śaṅkara
śaṅkarasya:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootśaṅkara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी विभक्ति (6th/षष्ठी), एकवचन; सम्बन्ध (genitive)
amita-ojasaḥof immeasurable power
amita-ojasaḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootamita + ojas (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी विभक्ति, एकवचन; विशेषण (śaṅkarasya)
mahābhairavamMahābhairava
mahābhairavam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootmahā-bhairava (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन; कर्म (नाम)
itithus
iti:
Sambandha (सम्बन्ध/quotative marker)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formअव्यय; इति-प्रयोग (quotative)
uktamis called
uktam:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन; कर्मणि ‘is called/said’
mahāpātakanāśanamdestroyer of great sins
mahāpātakanāśanam:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootmahā-pātaka-nāśana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन; विशेषण (mahābhairavam)

Lord Kurma (Vishnu) instructing the sages/Indradyumna in a tīrtha-māhātmya context

Primary Rasa: raudra

Secondary Rasa: shanta

S
Shankara (Shiva)
M
Mahabhairava (Tirtha/Bhairava)

FAQs

Indirectly: it highlights Śaṅkara’s salvific power through a tīrtha; in Kurma Purana’s synthesis, such purifying power ultimately points to the one supreme reality manifest as Īśvara who grants inner purification (antaḥśuddhi) leading toward Self-knowledge.

This verse emphasizes tīrtha-sevā (pilgrimage and sacred observance) as a dharmic purifier rather than a technical meditation method; in Kurma Purana’s broader Shaiva-Vaishnava frame, such purification supports eligibility for Yoga—discipline, vows, japa, and contemplative worship of Īśvara.

Vishnu (as Lord Kūrma) praises a Śaiva tīrtha as supremely purifying, reflecting the Purana’s non-sectarian unity: devotion to Śaṅkara’s sacred site is affirmed within a Vaishnava narration, presenting both as harmonious expressions of the one divine order.