Previous Verse
Next Verse

Shloka 7

Narmadā-māhātmya: Amarakāṇṭaka, Jāleśvara, Kapilā–Viśalyakaraṇī, and the Supreme Purifying Power of Darśana

पुण्या कनखले गङ्गा कुरुक्षेत्रे सरस्वती / ग्रामे वा यदि वारण्ये पुण्या सर्वत्र नर्मदा

puṇyā kanakhale gaṅgā kurukṣetre sarasvatī / grāme vā yadi vāraṇye puṇyā sarvatra narmadā

In Kanakhala wirkt die Gaṅgā höchst reinigend; in Kurukṣetra reinigt die Sarasvatī. Doch ob im Dorf oder im Wald: Die Narmadā heiligt überall.

puṇyāholy, meritorious
puṇyā:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootpuṇya (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (स्त्रीलिङ्ग), Prathamā (प्रथमा) Ekavacana (एकवचन); viśeṣaṇa (विशेषण)
kanakhaleat Kanakhala
kanakhale:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootkanakhala (प्रातिपदिक)
FormNapुंसकलिङ्ग (नपुंसकलिङ्ग) / Sthānanāma; Saptamī (सप्तमी) Ekavacana; adhikaraṇa (अधिकरण)
gaṅgāthe Ganga
gaṅgā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootgaṅgā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā Ekavacana; kartṛ-pada
kurukṣetrein Kurukṣetra
kurukṣetre:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootkurukṣetra (प्रातिपदिक)
FormNapुंसकलिङ्ग; Saptamī Ekavacana; adhikaraṇa. Samāsa: kuru + kṣetra (षष्ठी-तत्पुरुष/सम्बन्ध)
sarasvatīthe Sarasvatī (river)
sarasvatī:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsarasvatī (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā Ekavacana; kartṛ-pada
grāmein a village
grāme:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootgrāma (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Saptamī Ekavacana; adhikaraṇa
or
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootvā (अव्यय)
FormVikalpa-avyaya (विकल्प/समुच्चयार्थ), conjunction ‘or’
yadiif
yadi:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootyadi (अव्यय)
FormŚart-avyaya (शर्त/निबन्धन), conditional particle ‘if’
vāraṇyein the forest
vāraṇye:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootaraṇya (प्रातिपदिक)
FormNapुंसकलिङ्ग; Saptamī Ekavacana; adhikaraṇa. Samāsa: vā + araṇye (अव्ययीभाव) = ‘in the forest (alternatively)’
puṇyāholy
puṇyā:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootpuṇya (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā Ekavacana; viśeṣaṇa
sarvatraeverywhere
sarvatra:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootsarvatra (अव्यय)
FormDeśa-avyaya (देशाव्यय), adverb ‘everywhere’
narmadāthe Narmadā (river)
narmadā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootnarmadā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā Ekavacana; kartṛ-pada

Narrator (Purāṇic discourse within the tīrtha-māhātmya section)

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

G
Gaṅgā
K
Kanakhala
K
Kurukṣetra
S
Sarasvatī
N
Narmadā

FAQs

Indirectly: it teaches that purity and merit (puṇya) can be accessed through sacred supports (tīrthas), pointing the seeker toward inner purification that prepares the mind for realizing the Self.

The verse emphasizes tīrtha-sevā—holy association, pilgrimage, and ritual purification (snāna)—as preparatory disciplines that steady the mind and support later Yoga and devotion taught elsewhere in the Kurma Purana.

Not by naming them directly, but by presenting tīrthas as universally sanctifying: this aligns with the Kurma Purana’s inclusive synthesis where sacred power is not sectarian, supporting both Shaiva and Vaishnava paths toward purification and liberation.