Previous Verse
Next Verse

Shloka 49

Daily Duties of Brāhmaṇas: Snāna, Sandhyā, Sūrya-hṛdaya, Japa, Tarpaṇa, and the Pañca-mahāyajñas

ऋत्विक्पुत्रो ऽथ पत्नी वा शिष्यो वापि सहोदरः / प्राप्यानुज्ञां विशेषेण जुहुयुर्वा यताविधि

ṛtvikputro 'tha patnī vā śiṣyo vāpi sahodaraḥ / prāpyānujñāṃ viśeṣeṇa juhuyurvā yatāvidhi

Nachdem eine besondere Erlaubnis ordnungsgemäß eingeholt wurde, kann der Sohn des Opferpriesters (ṛtvik)—oder auch die Ehefrau, der Schüler oder sogar ein Bruder—die Opfergaben nach dem vorgeschriebenen Ritus darbringen.

ṛtvik-putraḥthe priest’s son
ṛtvik-putraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootṛtvik (प्रातिपदिक) + putra (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana; tatpuruṣa: ṛtvijaḥ putraḥ
athaor/then
atha:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
FormNipāta (particle)
patnīthe wife
patnī:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootpatnī (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā, Ekavacana
or
:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootvā (अव्यय)
FormNipāta, disjunctive particle
śiṣyaḥthe disciple
śiṣyaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootśiṣya (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana
or
:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootvā (अव्यय)
FormNipāta, disjunctive
apialso
api:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
FormNipāta, additive particle
sahodaraḥa (full) brother
sahodaraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsahodara (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana
prāpyahaving obtained
prāpya:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootpra√āp (आप् धातु) + lyap (ल्यप्)
FormAbsolutive/Gerund (ल्यपन्त), having obtained
anujñāmpermission
anujñām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootanujñā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Dvitīyā, Ekavacana
viśeṣeṇaespecially; in particular
viśeṣeṇa:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootviśeṣa (प्रातिपदिक)
FormTṛtīyā-ekavacana used adverbially (instrumental of manner)
juhuyuḥthey should offer (oblation)
juhuyuḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Roothu (हु धातु)
FormVidhi-liṅ (optative), Prathama-puruṣa (3rd), Bahuvacana; parasmaipada
or
:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootvā (अव्यय)
FormNipāta, option marker
yathāvidhiaccording to rule
yathāvidhi:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootyathā (अव्यय) + vidhi (प्रातिपदिक)
FormAvyayībhāva compound functioning as adverb

Vyasa (narratorial dharma-instruction context to the sages)

Primary Rasa: shanta

ṛtvij (officiating priest)
P
patnī (wife)
Ś
śiṣya (disciple)

FAQs

This verse is primarily dharma-practical rather than metaphysical: it emphasizes orderly authorization (anujñā) and correct procedure (yatāvidhi) in ritual action, reflecting the Purāṇic view that disciplined karma can support inner purification that later aids Self-knowledge.

No direct meditation technique is taught here; instead, it highlights karma-yoga discipline through properly performed homa under explicit permission, a preparatory ethic often integrated with Shaiva-Vaishnava sādhanā in the Kurma Purana.

It does not explicitly discuss Shiva–Vishnu unity; it presents shared dharmic ritual norms that function across sectarian lines, consistent with the Kurma Purana’s broader synthesis where correct dharma supports devotion and yogic realization.