Shloka 78

Devī-tattva, Śakti–Śaktimān doctrine, Kāla–Māyā cosmology, and Māheśvara Yoga instruction

Devanagari script

एकानेकविभागस्था मायातीता सुनिर्मला / महामाहेश्वरी सत्या महादेवी निरञ्जना

Transliteration

ekānekavibhāgasthā māyātītā sunirmalā / mahāmāheśvarī satyā mahādevī nirañjanā

Translation

Sie weilt als die Eine und zugleich als die Vielen in allen unterschiedenen Zuständen; sie ist jenseits von Māyā, vollkommen rein. Sie ist Mahāmāheśvarī, die große Macht Maheśvaras; sie ist die Wahrheit selbst—Mahādevī, makellos.

Word by Word

• एका: one
• एका: विशेषण (Viśeṣaṇa/Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• अनेक: many
• अनेक: विशेषण (Viśeṣaṇa/Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अनेक (प्रातिपदिक)
• Form: (समासपूर्वपद-रूपेण) विशेषण; अव्ययीभाव/तत्पुरुष-न; अत्र पृथक् पदरूपेण

• विभागस्था: abiding in divisions
• विभागस्था: कर्तृ-समानााधिकरण (Predicate nominative/समानााधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: विभाग + स्था (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सप्तमी-तत्पुरुष (विभागे स्थिता)

• माया: by/through māyā
• माया: करण (Karaṇa/Instrument)
• Type: Noun
• Root: माया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन (मायया इति अर्थः समासे)

• अतीता: transcended
• अतीता: कर्तृ-समानााधिकरण (Predicate nominative/समानााधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: अतीत (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (अतिक्रान्ता)

• सुनिर्मला: very pure
• सुनिर्मला: विशेषण (Viśeṣaṇa/Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सु + निर्मल (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; उपसर्गपूर्वक-कर्मधारय (अत्यन्तं निर्मला)

• महा: great
• महा: विशेषण (Viśeṣaṇa/Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: महा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (समासपूर्वपद-रूपेण)

• माहेश्वरी: Māheśvarī
• माहेश्वरी: कर्तृ-समानााधिकरण (Predicate nominative/समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: माहेश्वरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• सत्या: true
• सत्या: विशेषण (Viśeṣaṇa/Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सत्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• महा: great
• महा: विशेषण (Viśeṣaṇa/Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: महा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (समासपूर्वपद-रूपेण)

• देवी: goddess
• देवी: कर्तृ-समानााधिकरण (Predicate nominative/समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• निरञ्जना: spotless, unstained
• निरञ्जना: विशेषण (Viśeṣaṇa/Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: निरञ्जन (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

Speaker

Lord Kurma (Vishnu) teaching in the Ishvara Gita context

Verse Rasa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities

• Maheshvari (Shiva-Shakti)
• Mahadevi
• Maya

More Details (4 sections)

FAQs

How does this verse explain the nature of the Supreme Self (Atman)?

It presents the Supreme Reality as both non-dual (one) and manifest as multiplicity (many), yet untouched by māyā—indicating an Atman/Brahman-like purity that remains stainless while appearing as all forms.

What Yoga or Meditative practices are highlighted here?

The verse supports contemplative absorption (dhyāna/samādhi) on the stainless Reality beyond māyā—an Ishvara Gita theme aligned with Pāśupata-oriented discipline: purifying the mind and meditating on the Supreme as both immanent (many) and transcendent (beyond māyā).

How does this verse depict the relationship between Shiva and Vishnu?

By praising Mahāmāheśvarī (Śiva’s supreme Śakti) within the Ishvara Gita taught by Lord Kurma (Vishnu), it reflects the Purana’s synthesis: the same Supreme Truth is honored through Śaiva-Shākta language without contradicting Vaiṣṇava revelation.