Shloka 66

Vṛṣotsarga (Bull-Release Gift): Procedure, Merit, and Narratives on Dharma, Karma, and Liberation

गोदावरी दण्डकञ्च ताम्रचूडं सदोदकम् / द्यावाभूमीश्वरं दृष्ट्वा श्रीशैलः पर्वतेश्वरः

godāvarī daṇḍakañca tāmracūḍaṃ sadodakam / dyāvābhūmīśvaraṃ dṛṣṭvā śrīśailaḥ parvateśvaraḥ

Er erblickt die Godāvarī, den Daṇḍaka-Wald und Tāmracūḍa, stets wasserreich; und nachdem er den Herrn von Himmel und Erde geschaut hat, gelangt er nach Śrīśaila, dem Souverän unter den Bergen.

गोदावरीGodāvarī (river)
गोदावरी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगोदावरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नदी-नाम
दण्डकम्Daṇḍaka (forest/region)
दण्डकम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदण्डक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; वन/प्रदेश-नाम (Daṇḍaka forest)
and
:
Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक (and)
ताम्रचूडम्Tāmracūḍa (place/peak)
ताम्रचूडम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootताम्र (प्रातिपदिक) + चूड (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय (ताम्रा चूडा यस्य/ताम्रचूडः) स्थान/तीर्थ-नाम
सदोदकम्ever-watered, always with water
सदोदकम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसदा (अव्यय) + उदक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; अव्ययीभाव (सदा उदकं यस्मिन्/यत्) = always with water
द्यावाभूमीश्वरम्lord of heaven and earth
द्यावाभूमीश्वरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootद्यावा (प्रातिपदिक) + भूमी (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (द्यावाभूम्योः ईश्वरः)
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootदृश् (धातु) → दृष्ट्वा (कृदन्त)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund/absolutive): having seen
श्रीशैलःŚrīśaila (mountain)
श्रीशैलः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक) + शैल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय (श्रीमान् शैलः / श्री-शैलः) पर्वत-नाम
पर्वतेश्वरःlord of mountains
पर्वतेश्वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपर्वत (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (पर्वतानाम् ईश्वरः)

Lord Vishnu (to Garuda)

Concept: Darśana (seeing) of the Lord transforms the journey; sacred nature (river/forest/mountain) becomes a ladder for devotion and inner elevation.

Vedantic Theme: Īśvara as Dyāvābhūmīśvara (Lord of heaven and earth) indicating cosmic sovereignty; pilgrimage as upāya for citta-śuddhi and devotion.

Application: Approach natural sacred sites with disciplined conduct (silence, non-harm), seek darśana with humility, and integrate ‘seeing the divine in nature’ into daily life.

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Type: river/forest/mountain tīrtha

Related Themes: Garuda Purana 2.6 (tīrtha itinerary continuing to Veṅkaṭādri in 2.6.67)

G
Godavari
D
Dandaka
T
Tamracuda
S
Sriśaila
D
Dyāvābhūmīśvara

FAQs

This verse lists revered rivers, forests, and mountains, indicating that specific tirthas are spiritually potent locations where merit is gained and ancestral rites are traditionally performed with greater efficacy.

In the Preta Kanda’s broader teaching on post-death rites, such place-names function as a map of sanctified zones where the living support the departed through śrāddha and offerings, reinforcing the idea that dharmic acts in holy places aid the preta’s onward journey.

Treat pilgrimage and ritual as disciplined dharma: if visiting tirthas like the Godavari or Śrīśaila, perform charity, japa, and (when appropriate) śrāddha/pinda offerings with sincerity rather than as mere tourism.