Shloka 25
अगम्यागमन-निष्कृति-निर्णयः
Expiations for Forbidden Sexual Relations
Devanagari script
दुस्तरो मदनस्तस्मात्सर्वेषां प्राणिनामपि / पुन्नारीरूपवत्कृत्वा मदननेनैव विश्वसृक्
Transliteration
dustaro madanastasmātsarveṣāṃ prāṇināmapi / punnārīrūpavatkṛtvā madananenaiva viśvasṛk
Translation
Darum ist Madana (Kāma) für alle Lebewesen schwer zu überwinden. Der Weltschöpfer formte die Gestalten von Mann und Frau und setzte mit eben diesem Pfeil Madanas die Welt in Gang.
Word by Word
दुस्तरःhard to cross/overcome
दुस्तरः:
Viśeṣaṇa of मदनः (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदुस्तर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
मदनःdesire (Kāma)
मदनः:
Karta/Topic (कर्ता/विषय)
TypeNoun
Rootमदन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तस्मात्therefore
तस्मात्:
Hetu/Conclusion marker (हेतु/निगमन)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्यय; तस्मात्-शब्दः (therefore/from that) हेत्वर्थ/निगमनार्थ
सर्वेषाम्of all
सर्वेषाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसक (सामान्य), षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण
प्राणिनाम्of living beings
प्राणिनाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootप्राणिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
अपिeven
अपि:
Emphasis (निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; अप्यर्थ (even/also)
पुं-नारी-रूपवत्as having male and female forms
पुं-नारी-रूपवत्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुंस् + नारी + रूपवत् (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समासः; क्रियाविशेषण (adverbial): ‘in the manner of male-and-female forms’
कृत्वाhaving made/assuming
कृत्वा:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) → कृत्वा (क्त्वान्त)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive): ‘having made/done’
मदन-नेनby the stratagem of desire
मदन-नेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootमदन + नय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मदनस्य नयः = policy/stratagem of desire)
एवindeed, only
एव:
Avadhāraṇa (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारणार्थक निपात (emphatic: indeed/only)
विश्व-सृक्the creator of the universe
विश्व-सृक्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootविश्व + सृज् (धातु) → सृक् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः (विश्वं सृजति इति)