Shloka 81
Dīkṣā-bhedaḥ (Types of Initiation) — Lalitopākhyāna: Hayagrīva–Agastya Dialogue
Devanagari script
स्त्रियो वैश्याश्च शूद्राश्च ते यान्ति परमां गतिम् / किं पुनः क्षत्त्रिया विप्रा मन्त्रपूर्वं यजन्ति ये
Transliteration
striyo vaiśyāśca śūdrāśca te yānti paramāṃ gatim / kiṃ punaḥ kṣattriyā viprā mantrapūrvaṃ yajanti ye
Translation
Frauen, Vaiśya und Śūdra gelangen ebenfalls zur höchsten Bestimmung; wie viel mehr erst Kṣatriya und Vipra, die die Verehrung mantra-vorangestellt vollziehen!
Word by Word
स्त्रियःwomen
स्त्रियः:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootस्त्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन
वैश्याःVaiśyas
वैश्याः:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootवैश्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन
चand
च:
समुच्चय (Coordination/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
शूद्राःŚūdras
शूद्राः:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootशूद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन
चand
च:
समुच्चय (Coordination/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
तेthey
ते:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; सर्वनाम
यान्तिgo/attain
यान्ति:
क्रिया (Kriyā/क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलट् (Present/वर्तमान), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; परस्मैपद
परमाम्supreme
परमाम्:
विशेषण (Viśeṣaṇa/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरम (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषण
गतिम्state/goal
गतिम्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootगति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
किम्what (then)
किम्:
प्रश्न/उत्कर्ष (Interrogative/Emphatic)
TypeIndeclinable
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative particle; used idiomatically)
पुनःmoreover
पुनः:
अधिक्य (Moreover/अधिक्य)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formपुनरुक्ति/अधिक्य-अव्यय (again; moreover)
क्षत्रियाःKṣatriyas
क्षत्रियाः:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootक्षत्रिय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन
विप्राःBrahmins
विप्राः:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन
मन्त्र-पूर्वम्preceded by mantra (with mantras)
मन्त्र-पूर्वम्:
क्रियाविशेषण/प्रकार (Manner/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootमन्त्र + पूर्व (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास; क्रियाविशेषण (adverb of manner): ‘मन्त्रः पूर्वः यस्य’ → ‘with mantra as the prior (rite)’
यजन्तिthey worship/sacrifice
यजन्ति:
क्रिया (Kriyā/क्रिया)
TypeVerb
Rootयज् (धातु)
Formलट् (Present/वर्तमान), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; परस्मैपद
येwho (those who)
ये:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; सम्बन्ध-सर्वनाम