Shloka 45
Dīkṣā-bhedaḥ (Types of Initiation) — Lalitopākhyāna: Hayagrīva–Agastya Dialogue
Devanagari script
जपाच्छ्रान्तः पुनर्ध्यायेद्ध्यानाच्छ्रान्तः पुनर्जपेत् / जपध्यानादियुक्तस्य क्षिप्रं मन्त्रः प्रसिध्यति
Transliteration
japācchrāntaḥ punardhyāyeddhyānācchrāntaḥ punarjapet / japadhyānādiyuktasya kṣipraṃ mantraḥ prasidhyati
Translation
Ist man vom Japa ermüdet, so meditiere man wieder; ist man von der Meditation ermüdet, so kehre man wieder zum Japa zurück. Wer Japa und Dhyāna vereint, dessen Mantra wird rasch wirksam und vollendet.
Word by Word
जपात्from (doing) repetition
जपात्:
Apadana/Hetu (अपादान/हेतु)
TypeNoun
Rootजप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; अपादान/हेतु (from/after japa)
श्रान्तःtired
श्रान्तः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootश्रान्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (tired)
पुनःagain
पुनः:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण अव्यय (adverb: again)
ध्यायेत्should meditate
ध्यायेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootध्यै (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
ध्यानात्from meditation
ध्यानात्:
Apadana/Hetu (अपादान/हेतु)
TypeNoun
Rootध्यान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; अपादान/हेतु (from/after meditation)
श्रान्तःtired
श्रान्तः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootश्रान्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
पुनःagain
पुनः:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण अव्यय
जपेत्should repeat (the mantra)
जपेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootजप् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
जप-ध्यान-आदि-युक्तस्यof one engaged in japa, meditation, etc.
जप-ध्यान-आदि-युक्तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeAdjective
Rootजप (प्रातिपदिक) + ध्यान (प्रातिपदिक) + आदि (अव्यय/प्रातिपदिक) + युक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; तत्पुरुषः (‘जपध्यानादिभिः युक्तः’ = endowed with japa, meditation, etc.)
क्षिप्रम्quickly
क्षिप्रम्:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootक्षिप्र (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषणरूपेण नपुंसक-द्वितीया-एकवचन (adverbial accusative)
मन्त्रःthe mantra
मन्त्रः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमन्त्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
प्रसिध्यतिbecomes accomplished / succeeds
प्रसिध्यति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-√सिध् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद