Shloka 38
Dīkṣā-bhedaḥ (Types of Initiation) — Lalitopākhyāna: Hayagrīva–Agastya Dialogue
Devanagari script
बोधरूपं गुरुं प्राप्य न गुर्वन्तरमादिशेत् / गुरुक्तं परुषं वाक्यमाशिषं परिचिन्तयेत्
Transliteration
bodharūpaṃ guruṃ prāpya na gurvantaramādiśet / guruktaṃ paruṣaṃ vākyamāśiṣaṃ paricintayet
Translation
Hat man den Guru erlangt, der die Gestalt des Erwachens ist, soll man keinen anderen Lehrer anweisen. Selbst ein hartes Wort des Guru ist als Segen zu bedenken.
Word by Word
बोधरूपम्having the form of knowledge
बोधरूपम्:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootबोध-रूप (प्रातिपदिक; बोध + रूप)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; Accusative singular; कर्मविशेषण to गुरुं; समासः षष्ठी-तत्पुरुष (बोधस्य रूपम्)
गुरुम्a guru
गुरुम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; Accusative singular
प्राप्यhaving attained
प्राप्य:
पूर्वकालक्रिया (Prior action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-आप् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; having obtained
नnot
न:
निषेध (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध (negation particle)
गुरुguru
गुरु:
सम्बन्ध (Qualifier within compound)
TypeAdjective
Rootगुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; first member in compound गुर्वन्तरम् (sandhi form)
अन्तरम्another (one)
अन्तरम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; Accusative singular; समासः तत्पुरुष (गुरोः अन्तरम्/अन्यः गुरु:) = another guru
आदिशेत्should instruct/appoint
आदिशेत्:
क्रिया (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-दिś् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative/विधिलिङ्), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
गुरुby the guru
गुरु:
सम्बन्ध (Relation within compound)
TypeNoun
Rootगुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-तत्पुरुषे पूर्वपद (as first member in compound)
उक्तम्spoken
उक्तम्:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formक्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; agrees with वाक्यम्
परुषम्harsh
परुषम्:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरुष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; adjective to वाक्यम्
वाक्यम्speech/statement
वाक्यम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; Accusative singular
आशिषम्a blessing
आशिषम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootआशिष् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; Accusative singular; apposition to वाक्यम्
परिचिन्तयेत्should consider
परिचिन्तयेत्:
क्रिया (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootपरि-चिन्त् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद