Shloka 4
Mudrā-vidhāna (Lalitopākhyāna): Āvāhanī–Saṃkṣobhiṇī–Ākarṣiṇī and allied Mudrās
Devanagari script
मध्यमे मध्यगे कृत्वा कनिष्ठाङ्गुष्टरोधिते / तर्जन्यो दण्डवत्कृत्वा मध्यमोपर्यनामिके
Transliteration
madhyame madhyage kṛtvā kaniṣṭhāṅguṣṭarodhite / tarjanyo daṇḍavatkṛtvā madhyamoparyanāmike
Translation
Setze den Mittelfinger in die Mitte, während kleiner Finger und Daumen einander festhalten. Strecke den Zeigefinger stabgerade aus und lege den Mittelfinger über den Ringfinger.
Word by Word
मध्यमेin the middle (finger)
मध्यमे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमध्यम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; ‘मध्यमे (अङ्गुले)’ = in the middle (finger)
मध्यगेsituated in the middle
मध्यगे:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमध्यग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; ‘स्थिते’ अर्थे (being in the middle)
कृत्वाhaving placed/made
कृत्वा:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund)
कनिष्ठा-अङ्गुष्ठ-रोधितेin the position blocked by the little finger and thumb
कनिष्ठा-अङ्गुष्ठ-रोधिते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootकनिष्ठा (प्रातिपदिक) + अङ्गुष्ठ (प्रातिपदिक) + रोधित (प्रातिपदिक/कृदन्ताधारित)
Formतत्पुरुष (कनिष्ठया अङ्गुष्ठेन च रोधिते = blocked/held by little finger and thumb); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
तर्जन्यःthe index finger
तर्जन्यः:
Karta (कर्ता/agent in instruction)
TypeNoun
Rootतर्जनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (collective/usage for index finger)
दण्डवत्like a stick/straight
दण्डवत्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootदण्डवत् (अव्यय/तद्धितान्त)
Formउपमानवाचक-अव्यय (adverb: like a staff)
कृत्वाhaving made
कृत्वा:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund)
मध्यम-उपरिabove the middle (finger)
मध्यम-उपरि:
Adhikarana (अधिकरण/locative sense)
TypeIndeclinable
Rootमध्यम (प्रातिपदिक) + उपरि (अव्यय)
Formअव्ययीभाव (मध्यमस्य उपरि = above the middle); स्थानवाचक-अव्यय
अनामिकेon/at the ring finger
अनामिके:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअनामिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन