Previous Verse
Next Verse

Shloka 90

Śrī Kāmākṣī–Mahātripurasundarī: Immanence of Śakti and Cosmic Administration

Lalitopākhyāna

श्रीनाथ बहवो ऽतीताः कालानाधिगतः सुतः / संततेर्मम संतापः संततं वर्धतेतराम् / किं कुर्वे यदि संतानसंपत्स्यात्तन्निवेदय

śrīnātha bahavo 'tītāḥ kālānādhigataḥ sutaḥ / saṃtatermama saṃtāpaḥ saṃtataṃ vardhatetarām / kiṃ kurve yadi saṃtānasaṃpatsyāttannivedaya

O Śrīnātha, erhabener Herr! Viele Zeiten sind vergangen, doch einen Sohn habe ich nicht erlangt. Mein Kummer um die Nachkommenschaft wächst unaufhörlich. Was soll ich tun? Wenn das Glück von Kindern möglich ist, so verkünde es mir.

śrīnāthaO lord of Śrī
śrīnātha:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootśrīnātha (प्रातिपदिक)
FormSambodhana (8th/सम्बोधन), Singular (एकवचन), Masculine (पुंलिङ्ग); tatpuruṣa: śrīyāḥ nāthaḥ
bahavaḥmany
bahavaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootbahu (प्रातिपदिक)
FormNominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन), Masculine (पुंलिङ्ग)
atītāḥhave passed
atītāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootati-√i (धातु) + kta (कृत् प्रत्यय) → atīta (प्रातिपदिक)
FormPast passive participle (क्त/कृत), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन), Masculine (पुंलिङ्ग)
kālāntimes/periods
kālān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkāla (प्रातिपदिक)
FormAccusative (2nd/द्वितीया), Plural (बहुवचन), Masculine (पुंलिङ्ग)
adhigataḥobtained/attained
adhigataḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootadhi-√gam (धातु) + kta → adhigata (प्रातिपदिक)
FormPast passive participle (क्त), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन), Masculine (पुंलिङ्ग)
sutaḥa son
sutaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsuta (प्रातिपदिक)
FormNominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन), Masculine (पुंलिङ्ग)
saṃtateḥof progeny/lineage
saṃtateḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootsaṃtati (प्रातिपदिक)
FormGenitive (6th/षष्ठी), Singular (एकवचन), Feminine (स्त्रीलिङ्ग)
mamamy
mama:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormGenitive (6th/षष्ठी), Singular (एकवचन), Pronoun (सर्वनाम)
saṃtāpaḥdistress/anguish
saṃtāpaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsaṃtāpa (प्रातिपदिक)
FormNominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन), Masculine (पुंलिङ्ग)
saṃtatamconstantly
saṃtatam:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootsaṃtata (प्रातिपदिक)
FormAvyaya (अव्यय) used as adverb (क्रियाविशेषण)
vardhateincreases
vardhate:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√vṛdh (धातु)
FormPresent tense (लट्), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन), Ātmanepada (आत्मनेपद)
itarāmexceedingly
itarām:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootitarā (प्रातिपदिक)
FormAvyaya usage as intensifier (निपातवत्), accusative-form adverbial (अत्यर्थे)
kimwhat
kim:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkim (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormAccusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन), Neuter (नपुंसकलिङ्ग); interrogative pronoun
kurvedo I do
kurve:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√kṛ (धातु)
FormPresent tense (लट्), 1st person (उत्तमपुरुष), Singular (एकवचन), Ātmanepada (आत्मनेपद)
yadiif
yadi:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootyadi (अव्यय)
FormConjunction/particle (सम्बन्धबोधक अव्यय) introducing condition
saṃtāna-saṃpatprosperity of offspring
saṃtāna-saṃpat:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsaṃtāna (प्रातिपदिक) + saṃpat (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa (षष्ठी-तत्पुरुष): saṃtānasya saṃpat; Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन), Feminine (स्त्रीलिङ्ग)
syātshould be/might occur
syāt:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√as (धातु)
FormOptative (विधिलिङ्), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन), Parasmaipada (परस्मैपद)
tatthat
tat:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormAccusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन), Neuter (नपुंसकलिङ्ग)
nivedayainform/tell
nivedaya:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootni-√vid (धातु)
FormImperative (लोट्), 2nd person (मध्यमपुरुष), Singular (एकवचन), Parasmaipada (परस्मैपद)